Η απώθηση στην ψυχανάλυση
Είμαι η Ανθή Σουβατζόγλου και σήμερα θα σας μιλήσω για την απώθηση στην ψυχανάλυση.
Με την ακριβή έννοια του όρου «απώθηση» εννοούμε το εγχείρημα με το οποίο το υποκείμενο επιδιώκει να απωθήσει προς το ασυνείδητο ή να διατηρήσει στο ασυνείδητο αναπαραστάσεις, σκέψεις, εικόνες, αναμνήσεις που συνδέονται με την ενόρμηση. Με μια πιο αόριστη έννοια, ο Φρόιντ εκλαμβάνει μερικές φορές τον όρο «απώθηση» σαν να ήταν ταυτόσημος με τον όρο «άμυνα».
Η άμυνα συνιστά ευθύς εξ αρχής γενικότερη εννοιολογική σύλληψη και προσδιορίζει μια γενική τάση, που συνδέεται με τις πιο θεμελιώδεις προϋποθέσεις ύπαρξης του ψυχικού μηχανισμού. Μπορεί να λάβει τόσο φυσιολογικές όσο και παθολογικές μορφές. Όσο για τον όρο απώθηση, δεν χάνει ποτέ τον ειδικό του χαρακτήρα και δεν συγχέεται με μια διαφοροποιήσιμη και γενική έννοια που θα υποδήλωνε απλά το σύνολο των αμυντικών τεχνικών που χρησιμοποιούνται για την αντιμετώπιση της ψυχικής σύγκρουσης. Η ουσία της απώθησης συνίσταται στο γεγονός ότι απομακρύνει τα ανεπιθύμητα στοιχεία και τα διατηρεί μακριά από το συνειδητό.
Η θεωρία της απώθησης αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο όλου του οικοδομήματος της ψυχανάλυσης. Ο όρος «απώθηση» υπήρχε ήδη στο έργο του Χέρμπαρτ και ορισμένοι συγγραφείς υποστήριξαν ότι ο Φρόιντ είχε έρθει σε επαφή με την ψυχολογία του .Όμως, δεν πρέπει να παραβλέψουμε ότι η απώθηση επιβλήθηκε ως κλινικό δεδομένο με τις πρώτες θεραπείες υστερικών ασθενών. Ο Φρόιντ διαπίστωσε ότι οι ασθενείς αυτοί δεν μπορούσαν να έχουν στη διάθεσή τους ορισμένες από τις αναμνήσεις τους, οι οποίες όμως, όταν ανακληθούν, διατηρούν όλη τους την ενάργεια. Επρόκειτο για πράγματα που ο άρρωστος ήθελε να ξεχάσει και που σκόπιμα διατηρούσε, απέκρουε ή αποθούσε έξω από τη συνειδητή σκέψη.
Στο άρθρο του «Η Απώθηση», ο Φρόιντ περιγράφει μια απώθηση με την ευρεία έννοια και μια απόθηση με τη στενή έννοια, η οποία αποτελεί τη δεύτερη φάση της προηγούμενης. Θεωρεί ότι η πρώτη φάση συνιστά την πρωταρχική απόθηση, που δεν ασκείται στην ενόρμηση αυτή καθεαυτή, αλλά στα σύμβολα ή εκπρόσωπούς της, τα οποία δεν έχουν πρόσβαση στη συνείδηση και όπου η ενόρμηση παραμένει καθηλωμένη. Έτσι, δημιουργείται ένας πρώτος ασυνείδητος πυρήνας, ο οποίος λειτουργεί ως πόλος έλξης άλλων στοιχείων που πρέπει με τη σειρά τους να αποθηθούν. Η καθαυτή απώθηση είναι μια διττή διαδικασία, η οποία συνδυάζει την έλξη που αναφέρθηκε αλλά και μια άπωση που προέρχεται από τα ανώτερα ψυχικά συστήματα. Τέλος, υπάρχει μια τρίτη φάση η οποία λέγεται η επιστροφή του απωθημένου, με τη μορφή συμπτωμάτων, ονείρων, παραπραξιών κτλ.
Οι αναπαραστάσεις των ονείρων συνδέονται με το πρωταρχικό αποθημένο, είτε επειδή προέρχονται από αυτό, είτε επειδή βρέθηκαν σε τυχαία επαφή μαζί του. Η απώθηση επιφυλάσσει σε κάθε μία αναπαράσταση διαφορετική τύχη, εντελώς ατομική, ανάλογα με το βαθμό παραμόρφωσής τους, την απομάκρυνσή τους από το ασυνείδητο πυρήνα ή τη συναισθηματική τους αξία.
Καταλήγοντας, θέλω να τονίσω πόσο σημαντικά είναι τα όνειρα στη ζωή του κάθε ατόμου ξεχωριστά. Η ψυχανάλυση βοηθάει στο να έρθουν όλα τα απωθημένα μας συναισθήματα και απωθημένες μας αναμνήσεις στην επιφάνεια. Ένας ψυχαναλυτής ξέρει να λειτουργήσει μέσα από τα όνειρα και τον ελεύθερο συνειρμό και να λύσει όλα αυτά τα αρνητικά που μας βασανίζουν για χρόνια. Ίσως τελικά είναι η πιο σημαντική μορφή θεραπείας η ψυχανάλυση, γιατί λειτουργεί σε βάθος.
👉 Άνοιξέ το στο Spotify
