Η ηθική δικαίωση

 


Είμαι η Ανθή Σουβατζόγλου και σήμερα θα σας μιλήσω για την έννοια της ηθικής δικαίωσης η οποία είναι από τις πιο ισχυρές, αλλά και τις πιο παρεξηγημένες, εμπειρίες στον ανθρώπινο ψυχισμό. Δεν αφορά απλώς το να "αποδειχθεί" ότι είχαμε δίκιο. Αφορά κάτι βαθύτερο: την αποκατάσταση της εσωτερικής μας τάξης όταν αυτή έχει διαρραγεί.

Στην ψυχαναλυτική πράξη, η ηθική δικαίωση εμφανίζεται συχνά ως αίτημα. Ένα αίτημα που δεν διατυπώνεται πάντα ρητά. Ο αναλυόμενος δεν λέει "θέλω να δικαιωθώ". Λέει: "Δεν με κατάλαβαν", "Με αδίκησαν", «Πλήρωσα για κάτι που δεν έκανα». Πίσω από αυτά, υπάρχει η ανάγκη να επανενταχθεί το Εγώ σε μια αφήγηση νοήματος, όπου δεν είναι απλώς το θύμα ή ο ένοχος, αλλά ένα υποκείμενο με ηθική συνοχή.

Η ηθική δικαίωση συνδέεται στενά με το Υπερεγώ. Όταν το Υπερεγώ γίνεται υπερβολικά τιμωρητικό, το άτομο μπορεί να ζει σε μια μόνιμη κατάσταση εσωτερικής καταδίκης. Εκεί, η εξωτερική δικαίωση ,μια συγγνώμη, μια αναγνώριση, μια αποκατάσταση, αποκτά δυσανάλογη σημασία. Δεν είναι απλώς επιθυμητή· βιώνεται ως αναγκαία για την ψυχική επιβίωση.

Ωστόσο, εδώ χρειάζεται να είμαστε σαφείς: η ηθική δικαίωση δεν ταυτίζεται με τη δικαίωση από τους άλλους. Αντίθετα, πολλές φορές η εμμονική αναζήτησή της στον εξωτερικό κόσμο λειτουργεί αμυντικά. Κρατά το υποκείμενο καθηλωμένο σε μια θέση παθητικότητας, όπου η ψυχική του ισορροπία εξαρτάται από την αναγνώριση τρίτων.

Στην ανάλυση, το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι "ποιος είχε δίκιο", αλλά "τι σημαίνει για εσένα να έχεις δίκιο". Τι απειλείται όταν η δικαίωση δεν έρχεται; Η αυτοεκτίμηση; Η αγάπη; Η αίσθηση ότι είσαι καλός άνθρωπος; Συχνά, η ηθική δικαίωση λειτουργεί ως υποκατάστατο μιας βαθύτερης ανάγκης: να αναγνωριστεί ο ψυχικός πόνος που δεν βρήκε ποτέ μάρτυρα.

Υπάρχει, όμως, και μια άλλη διάσταση. Η ηθική δικαίωση μπορεί να γίνει εμπόδιο στην ψυχική εργασία. Όταν το άτομο προσκολλάται σε μια αφήγηση απόλυτης αθωότητας, αποφεύγει τη σύγκρουση με την αμφιθυμία του, με τις επιθετικές του πλευρές, με την ευθύνη που ενδεχομένως του αναλογεί. Και εδώ χρειάζεται θάρρος , γιατί η ψυχική ωρίμανση δεν περνά πάντα από τη δικαίωση, αλλά από την αντοχή στην πολυπλοκότητα.

Σκοπός της ψυχαναλυτικής διαδικασίας δεν είναι να αποδώσει ηθικές ετυμηγορίες. Είναι να βοηθήσει το υποκείμενο να οικοδομήσει μια εσωτερική αίσθηση δικαιοσύνης που δεν εξαρτάται από εξωτερικά χειροκροτήματα. Μια δικαιοσύνη που αντέχει την αμφιβολία, την ενοχή και την απώλεια.

Και τότε, όταν η ηθική δικαίωση έρθει ,αν έρθει, δεν θα είναι πια σωτήρια. Θα είναι απλώς ανθρώπινη.

🎧 Άκουσε το άρθρο: «Η ηθική δικαίωση»
👉 Άνοιξέ το στο Spotify

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

Η σιωπή που ζητάει αγάπη

Εικόνα
  Είμαι η Ανθή Σουβατζόγλου και σήμερα θα σας μιλήσω για μια λέξη μικρή, που όμως κουβαλάει μέσα της έναν ολόκληρο κόσμο. Έναν κόσμο που πολλές φορές δεν τον βλέπουμε, δεν τον ακούμε, δεν τον παρατηρούμε. Και αυτή η λέξη είναι η μοναξιά,η οποία κάθεται αθόρυβα δίπλα σε έναν άνθρωπο που περπατάει ανάμεσά μας, που ψωνίζει δίπλα μας στο σούπερ μάρκετ, που περιμένει το λεωφορείο, που λέει “καλημέρα” με ένα χαμόγελο που φοβάται να δείξει την αλήθεια του. Η μοναξιά δεν κάνει διακρίσεις· μπορεί να αγγίξει όποιον άνθρωπο υπάρχει , ανεξάρτητα από ηλικία, υπόβαθρο, μόρφωση, χρήματα, επιτυχίες. Κανείς δεν προστατεύεται από τη μοναξιά επειδή έχει σπουδάσει, επειδή έχει μια καλή δουλειά ή επειδή έχει οικονομική άνεση. Αυτά μπορεί να βοηθούν σε πολλά πράγματα στη ζωή, αλλά δεν γεμίζουν το πιο βαθύ ανθρώπινο κομμάτι: την ανάγκη να μας δουν, να μας αναγνωρίσουν, να μας αγκαλιάσουν χωρίς όρους. Η αίσθηση ότι “ανήκω κάπου” δεν αγοράζεται, ούτε διδάσκεται μόνο στα βιβλία. Γεννιέται εκεί όπου συναντιέ...
Διάβασε ή 🎧 άκουσε το άρθρο

Αχιλλέας

Εικόνα
 Είμαι η Ανθή Σουβατζόγλου και σήμερα θα σας μιλήσω για έναν ήρωα που όλοι έχουμε θαυμάσει στα μαθητικά μας χρόνια και όχι μόνο. Θα σας μιλήσω για τον Αχιλλέα ξεκινώντας από την ανάλυση την ετυμολογική του ονόματος του.Το όνομα Αχιλλέας απαντάται ήδη στις μυκηναϊκές πινακίδες της Εποχής του Χαλκού, τόσο στην Κνωσό όσο και στην Πύλο, ως όνομα καθημερινών ανθρώπων. Το γεγονός αυτό δείχνει ότι το όνομα προϋπήρχε της ομηρικής παράδοσης και ήταν βαθιά ριζωμένο στον ελληνικό κόσμο πολύ πριν αποκτήσει τη μυθική του διάσταση. Η ετυμολογία του ονόματος συνδέεται με τη ρίζα της λέξης ἄχος, που σημαίνει πόνος, θλίψη, στενοχώρια, άγχος, αγωνία και λύπη.  Σύμφωνα με την αρχαία ελληνική ετυμολογία, το όνομα Ἀχιλλεύς μπορεί επίσης να προέρχεται από το «ἄχος» και το ρήμα «ἴλλω» (περιπλανιέμαι, τριγυρνώ), αποδίδοντας το νόημα «αυτός που τριγυρίζει θλιμμένος». Κατά μια άλλη, πιο πρόσφατη άποψη, το όνομα μπορεί να προέρχεται από το «ἄχος» και το «λεώς» (λαός), δηλαδή «αυτός που προκαλεί θλίψη ή ...
Διάβασε ή 🎧 άκουσε το άρθρο

Μικρόφωνα ή μήπως μάσκες;

 Είμαι η Ανθή Σουβατζόγλου και σήμερα δεν θα μιλήσω απλώς για μουσική· θα μιλήσω για την ψυχή που αναζητά φωνή. Γιατί η ραπ, στα αλήθεια, δεν ήταν ποτέ ήχος· ήταν εξομολόγηση. Δεν ήταν μελωδία, αλλά μαρτυρία. Και στην Ελλάδα, αυτή η εξομολόγηση φόρεσε την πιο αυθεντική της φωνή μέσα από τα λόγια των Active Member, των Βαβυλώνα, και πιο πρόσφατα, του ΛΕΞ. Η ραπ γεννήθηκε στα υπόγεια, εκεί όπου ο θόρυβος της κοινωνίας ήταν αφόρητος και χρειαζόταν αποδέκτη. Ήταν η απόπειρα των νέων να αρθρώσουν όσα δεν μπορούσαν να εκφράσουν με άλλο τρόπο: αδικία, οργή, μα και ανάγκη για κατανόηση. Ήταν η εφηβεία μιας γενιάς που αρνιόταν να ωριμάσει μέσα σε έναν κόσμο που δεν της επέτρεπε ούτε να υπάρξει.Ο ΛΕΞ δεν γράφει απλώς τραγούδια – ξεφλουδίζει στρώματα από το ασυνείδητο μιας χαμένης νεότητας. Με λέξεις αιχμηρές, πυκνές, σχεδόν υπόγειες, χτίζει ένα τοπίο όχι τόσο αστικό όσο ψυχικό: απογοήτευση, αβεβαιότητα, αναμονή. Μια μελαγχολία σχεδόν ηρωική, σαν εκείνη του νεαρού που ξέρει πως δεν υπάρχει έξ...
Διάβασε ή 🎧 άκουσε το άρθρο