Αχιλλέας
Είμαι η Ανθή Σουβατζόγλου και σήμερα θα σας μιλήσω για έναν ήρωα που όλοι έχουμε θαυμάσει στα μαθητικά μας χρόνια και όχι μόνο. Θα σας μιλήσω για τον Αχιλλέα ξεκινώντας από την ανάλυση την ετυμολογική του ονόματος του.Το όνομα Αχιλλέας απαντάται ήδη στις μυκηναϊκές πινακίδες της Εποχής του Χαλκού, τόσο στην Κνωσό όσο και στην Πύλο, ως όνομα καθημερινών ανθρώπων. Το γεγονός αυτό δείχνει ότι το όνομα προϋπήρχε της ομηρικής παράδοσης και ήταν βαθιά ριζωμένο στον ελληνικό κόσμο πολύ πριν αποκτήσει τη μυθική του διάσταση.
Η ετυμολογία του ονόματος συνδέεται με τη ρίζα της λέξης ἄχος, που σημαίνει πόνος, θλίψη, στενοχώρια, άγχος, αγωνία και λύπη.
Σύμφωνα με την αρχαία ελληνική ετυμολογία, το όνομα Ἀχιλλεύς μπορεί επίσης να προέρχεται από το «ἄχος» και το ρήμα «ἴλλω» (περιπλανιέμαι, τριγυρνώ), αποδίδοντας το νόημα «αυτός που τριγυρίζει θλιμμένος». Κατά μια άλλη, πιο πρόσφατη άποψη, το όνομα μπορεί να προέρχεται από το «ἄχος» και το «λεώς» (λαός), δηλαδή «αυτός που προκαλεί θλίψη ή πόνο στον λαό», με την έννοια του εχθρικού στρατού. Στην περίπτωση αυτή, το όνομα θα σήμαινε «αυτός που προκαλεί ἄχος στον στρατό».
Στην ελληνική μυθολογία, ο Αχιλλέας , γιος του Πηλέα και εγγονός του Αιακού, γνωστός και ως Πηλείδης ή Αιακίδης, υπήρξε ο μεγαλύτερος, ο κεντρικός αλλά και ο γενναιότερος ήρωας της Ιλιάδας του Ομήρου. Ο θυμός, η περίφημη μήνις του Αχιλλέα, αποτελεί το κύριο θέμα του ομηρικού έπους, όπως δηλώνεται ξεκάθαρα ήδη στους δύο πρώτους στίχους του έργου.
Ύστερα από την επίθεση και την καταστροφή που προκάλεσε ο Αχιλλέας στον τόπο της Βρισηίδας, καθώς και τον θάνατο του συζύγου της, ο Πάτροκλος, για να την παρηγορήσει, της υποσχέθηκε ότι θα την παντρέψει με τον απαγωγέα της, του οποίου έγινε η ευνοούμενη και αγαπημένη σκλάβα. Αργότερα, όταν η συνέλευση των Αχαιών στον Τρωικό Πόλεμο υποχρέωσε τον Αγαμέμνονα, ύστερα από συμβουλή του μάντη Κάλχα, να επιστρέψει τη Χρυσηίδα στον πατέρα της, εκείνος ζήτησε ως αντάλλαγμα τη Βρισηίδα. Έστειλε τους αγγελιαφόρους του, τον Ταλθύβιο και τον Ευρυβάτη, οι οποίοι την πήραν από τον Αχιλλέα. Τότε ο Αχιλλέας οργίστηκε και αρνήθηκε να συνεχίσει να πολεμά. Αυτός ο θυμός, η «μήνις» του Αχιλλέα, αποτελεί τον θεματικό πυρήνα της Ιλιάδας.
Η πιο συγκλονιστική φάση του ομηρικού έπους είναι αναμφίβολα η συνάντηση του Αχιλλέα με τον Πρίαμο. Ο ηλικιωμένος και βασανισμένος βασιλιάς της Τροίας γονατίζει μπροστά στον φονιά του παιδιού του, ακουμπά τα γόνατά του και φιλά τα χέρια του, ακολουθώντας το εθιμοτυπικό της ικεσίας. Ο Αχιλλέας αιφνιδιάζεται, ενώ όσοι βρίσκονται γύρω παρακολουθούν με έκπληξη. Ο Πρίαμος, προσηλωμένος στον σκοπό του, κοιτά τον Αχιλλέα και τον παρακαλεί να θυμηθεί τον πατέρα του, τον Πηλέα, που βρίσκεται κι εκείνος στο κατώφλι των γηρατειών, ελπίζοντας να δει τον γιο του να επιστρέφει από την Τροία. Αντίθετα, με τον ίδιο που , έχει χάσει όλους τους άριστους γιους του.
Ικετεύει, λοιπόν, τον Αχιλλέα να δείξει σεβασμό στους θεούς και έλεος στον ίδιο, φέρνοντας στο στόμα του το χέρι εκείνου που σκότωσε το παιδί του. Καθώς ο Πρίαμος σπαράζει γονατιστός από τον θρήνο, ο Αχιλλέας απομακρύνει απαλά το χέρι του και αφήνεται στον δικό του πόνο. Δεν θρηνεί μόνο τον Πάτροκλο. Θρηνεί και τη μοίρα του.
Ο Αχιλλέας γνώριζε ότι αν πήγαινε στην Τροία να πολεμήσει, δεν θα επέστρεφε ποτέ. Η μητέρα του, η Θέτιδα, τον είχε προειδοποιήσει και προσπάθησε να τον κρύψει. Εκείνος όμως προτίμησε να πεθάνει νέος και δοξασμένος, παρά να ζήσει άσημος μέχρι τα βαθιά του γεράματα. Ήξερε, λοιπόν, ότι δεν θα ξαναδεί τον πατέρα του, και τα λόγια του Πρίαμου, που αναφέρθηκαν στον Πηλέα, τον άγγιξαν βαθιά. Ο Αχιλλέας κλαίει μαζί με τον εχθρό του, σε μια τρομερή στιγμή όπου και οι δύο αντικρίζουν την κοινή μοίρα των ανθρώπων. Η φοβερή οργή του παγώνει μπροστά στον οίκτο και τον σεβασμό για τον ευγενή γέροντα.
Τότε ο Αχιλλέας σηκώνει τον Πρίαμο και του μιλά για τη μοίρα των θνητών. Οι θεοί, λέει, όρισαν οι άνθρωποι να ζουν μέσα στις πίκρες, αφού στο κατώφλι του Δία υπάρχουν δύο πιθάρια: το ένα με τα καλά και το άλλο με τα βάσανα. Σε άλλους μοιράζονται και τα δύο, ενώ σε άλλους μόνο οι λύπες.
Ανακαλώντας τις αναμνήσεις του, ο Αχιλλέας συνειδητοποιεί ότι ο πατέρας του, ο Πηλέας, υπήρξε από τους πιο τυχερούς ανθρώπους: βασιλιάς, σύζυγος μιας θεάς, πατέρας του μεγαλύτερου ήρωα των Ελλήνων. Τώρα όμως ήρθε η ώρα των βασάνων. Δεν θα έχει τον γιο του κοντά του στα γεράματα και η βασιλεία του θα μείνει χωρίς διάδοχο. Το ίδιο και ο Πρίαμος, που από δοξασμένος βασιλιάς οδηγήθηκε στη δυστυχία, στον πόλεμο, στον χαμό των παιδιών του και στην καταστροφή της πόλης του. Και οι δύο πέρασαν από την ευτυχία στη δυστυχία εξαιτίας των αποφάσεων των παιδιών τους.
Ο Αχιλλέας και ο Πρίαμος, ο κατακτητής και ο κατακτημένος, συνάπτουν έτσι μια σιωπηλή συμμαχία, προκειμένου να κλείσουν τους λογαριασμούς τους με το παρελθόν, γνωρίζοντας ότι δεν έχουν μέλλον.
Ο Αχιλλέας λειτουργεί με έναν δικό του, αυστηρό κώδικα, που χαρακτηρίζεται από κυκλοθυμία, οργή και μελαγχολία. Ο κώδικας αυτός τον τοποθετεί μακρυά,τόσο από τη θεϊκή όσο και από την ανθρώπινη σφαίρα, καθιστώντας τον μια μορφή της οποίας η βούληση επηρεάζει καθοριστικά την ιστορία.
Η επιλογή του Αχιλλέα ως κεντρικού ήρωα οφείλεται στη βαθιά ιστορική του σημασία. Κανένας αφηγητής του Τρωικού Πολέμου δεν θα μπορούσε να παραβλέψει ή να υποβαθμίσει τον ρόλο του. Αν και η προσωπικότητά του δεν συμβαδίζει με τα κλασικά ελληνικά πρότυπα, η αρετή του παραμένει μοναδική και ανεπανάληπτη, διαφορετική από εκείνη των παιδαγωγικών ηρώων, όπως ο Ηρακλής.
Οι μυθολογικές πτυχές που συνδέονται με τον Αχιλλέα, όπως το άτρωτο σώμα και η περίφημη φτέρνα, θεωρούνται πιθανότατα μεταγενέστερες προσθήκες, ίσως από τον Στάτιο τον 1ο αιώνα μ.Χ. Η ίδια η Ιλιάδα δεν αναφέρεται στην εμβάπτιση του Αχιλλέα στα νερά της Στύγας από τη Θέτιδα. Αν ο Αχιλλέας υπήρξε ιστορικός ήρωας, οι μυθολογικοί εξωραϊσμοί προστέθηκαν σταδιακά, τοποθετώντας τον στον πυρήνα μιας ηρωικής λατρείας. Το πού αρχίζει και πού τελειώνει η μυθολογία παραμένει ένα ερώτημα που συνεχίζει να απασχολεί τους μελετητές της αρχαίας ελληνικής μυθολογίας.
🎧 Άκουσε το άρθρο: «Αχιλλέας»
👉 Άνοιξέ το στο Spotify
👉 Άνοιξέ το στο Spotify
@anthisouvatzoglou διάβασε ή άκου το άρθρο ολόκληρο στο μπλογκ psychoanalyseto link in bio 🔗 #Αχιλλεας #anthisouvatzoglou #ιστορια #μυθολογια ♬ πρωτότυπος ήχος - Spiros Zorpidis
