Η ομορφιά ως σύμπτωμα
Είμαι η Ανθή Σουβατζόγλου και σήμερα θα σας μιλήσω για το φαινόμενο της εξωτερικής ομορφιάς το οποίο έχει ξεκινήσει ήδη από την προηγούμενη δεκαετία και συνεχίζει μέχρι και την περιόδο που διανύουμε,να χαρακτηρίζεται από συγκεκριμένα μορφολογικά στοιχεία.
Ποιά είναι όμως αυτά; Τα χαρακτηριστικά που θεωρούνται "αποδεκτά "είναι ημικρή μύτη και τα έντονα σαρκώδη χείλη. Το πρότυπο αυτό όμως, δεν αποτελεί απλώς μια αισθητική τάση, αλλά λειτουργεί κανονιστικά, επηρεάζοντας ουσιαστικά τις επιλογές των ατόμων.
Πολλοί άνθρωποι οδηγούνται ακόμη και σε αισθητικές επεμβάσεις, προκειμένου να προσεγγίσουν αυτό που θεωρείται κοινωνικά αποδεκτό πρόσωπο.
Για να κατανοήσουμε το φαινόμενο, είναι απαραίτητο να εξετάσουμε τον ρόλο της ψυχολογίας. Ο άνθρωπος έχει βαθιά ανάγκη να ανήκει σε ένα σύνολο και να γίνεται αποδεκτός από αυτό. Η εξωτερική εμφάνιση αποτελεί ένα άμεσο και ισχυρό μέσο κοινωνικής ένταξης, καθώς μέσω αυτής το άτομο επιδιώκει τόσο την ταύτιση με τους άλλους όσο και την αναγνώριση από αυτούς.
Ωστόσο, τα χαρακτηριστικά που προβάλλονται ως "ιδανικά" δεν είναι τυχαία. Συνδέονται με τις αξίες και τις προτεραιότητες της εκάστοτε εποχής.
Ενδεικτικά, αν εξετάσουμε τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι φαντάζονται εξωγήινες μορφές, παρατηρούμε ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο: υπερμεγέθη μάτια και υποβαθμισμένα χαρακτηριστικά, όπως μικρό στόμα και μικρή μύτη. Τα μεγάλα μάτια συμβολίζουν την παρατήρηση, τον έλεγχο και τη συνεχή επεξεργασία πληροφοριών. Στο μυαλό των ανθρώπων υπάρχει πάντα αυτή η ανάγκη, πως ένας εξωγήινος πολιτισμός ενδιαφερεταί για εμάς τόσο πολύ που ναι μεν έχουν μεγάλα μάτια για να μας παρατηρούν, από την άλλη έχουν μικρό στόμα και μικρή μύτη γιατί δεν έχουν ανάγκη να τρώνε για να ζήσουν ή η αναπνοή δεν είναι τόσο σημαντική για εκείνους.Δηλαδή έχουν μειωμένη ανάγκη για βασικές λειτουργίες, όπως η σίτιση και η όσφρηση αλλά μεγάλη ανάγκη να μάθουν πώς ζούμε εμείς οι άνθρωποι.
Η αναπαράσταση αυτή αποκαλύπτει ότι οι άνθρωποι αποδίδουν μορφολογικά χαρακτηριστικά με συμβολικό περιεχόμενο, αντανακλώντας τις αντιλήψεις και τις ανησυχίες τους.
Με βάση αυτή τη λογική, μπορούμε να ερμηνεύσουμε και τα σύγχρονα πρότυπα ομορφιάς.
Στη σημερινή κοινωνία, η επικοινωνία κατέχει κεντρική θέση. Η συνεχής έκφραση, η δημόσια προβολή και ο σχολιασμός ,ιδιαίτερα μέσω των ψηφιακών μέσων,αποτελούν βασικά στοιχεία της καθημερινότητας. Σε αυτό το πλαίσιο, τα σαρκώδη χείλη μπορούν να ερμηνευθούν ως σύμβολο έντονης εξωστρέφειας και αυξημένης ανάγκης για λόγο και παρουσία.
Αντίθετα, χαρακτηριστικά που παραπέμπουν σε περιορισμένη έκφραση, όπως το μικρό στόμα ή τα λεπτά χείλη, συνδέονται με την εσωστρέφεια, η οποία τείνει να απομακρύνεται από το κυρίαρχο κοινωνικό πρότυπο.
Παράλληλα, η έμφαση στη μικρή μύτη μπορεί να ερμηνευθεί ως υποβάθμιση λειτουργιών που σχετίζονται με την άμεση εμπειρία της ζωής, όπως η αναπνοή, η επαφή με το φυσικό περιβάλλον και η ουσιαστική αίσθηση του "βιώνω". Με άλλα λόγια, ενώ ενισχύεται η ανάγκη για εξωστρεφή έκφραση, μειώνεται η αξία της εσωτερικής εμπειρίας και της σύνδεσης με τον εαυτό και το περιβάλλον.
Συνεπώς, τα πρότυπα ομορφιάς δεν είναι αντικειμενικά ούτε διαχρονικά. Διαμορφώνονται δυναμικά, αντανακλώντας τις κοινωνικές, πολιτισμικές και ψυχολογικές συνθήκες κάθε εποχής. Η αισθητική δεν είναι ανεξάρτητη από την κοινωνία, αποτελεί καθρέφτη της.
Και εδώ εντοπίζεται ο ουσιαστικός προβληματισμός.
Αν τα χαρακτηριστικά που προβάλλονται ως ιδανικά εκφράζουν την υπερβολική ανάγκη για έκφραση, τη συνεχή έκθεση και την επιφανειακή επικοινωνία, τότε το ζήτημα δεν είναι απλώς αισθητικό, αλλά βαθιά κοινωνικό.
Διότι όταν η εξωστρέφεια μετατρέπεται σε υποχρέωση, όταν η έκφραση γίνεται υπερβολική και όταν η επικοινωνία χρησιμοποιείται ως μέσο επιβολής, τότε παύει να αποτελεί ένδειξη υγείας και γίνεται σύμπτωμα.
Κλείνοντας, αξίζει να αναρωτηθούμε: Μήπως τελικά δεν προσαρμόζουμε απλώς την εμφάνισή μας στα πρότυπα της εποχής, αλλά διαμορφώνουμε τον ίδιο μας τον τρόπο σκέψης και ύπαρξης σύμφωνα με αυτά;
Και αν ισχύει αυτό, τότε το πραγματικό ερώτημα δεν είναι "τι θεωρείται όμορφο", αλλά "σε ποιον κόσμο προσπαθούμε να ανήκουμε και με ποιο κόστος".
👉 Άνοιξέ το στο Spotify
