Κατωτερότητα και υπεροχή: οι δύο όψεις της ίδιας ανθρώπινης ανασφάλειας
Είμαι η Ανθή Σουβατζόγλου και σήμερα θα σας μιλήσω για μια κατάσταση που γεννιέται μέσα μας, συχνά αθόρυβα, αλλά έχει τη δύναμη να επηρεάζει τον τρόπο που στεκόμαστε απέναντι στους άλλους και στον ίδιο μας τον εαυτό. Μια συνθήκη που πολλές φορές μας εκθέτει στον κοινωνικό μας περίγυρο, ακόμη κι όταν προσπαθούμε να την κρύψουμε.Το αίσθημα κατωτερότητας.
Την έννοια αυτή ανέλυσε ο Alfred Adler, ένας Αυστριακός ψυχίατρος που υπήρξε μαθητής του Sigmund Freud, αλλά αργότερα ακολούθησε τον δικό του δρόμο στην κατανόηση της ανθρώπινης ψυχής.
Σύμφωνα με τον Άντλερ, κάθε άνθρωπος κάποια στιγμή στη ζωή του νιώθει ότι υστερεί. Νιώθει ότι κάτι του λείπει, ότι δεν είναι αρκετά δυνατός, αρκετά ικανός ή αρκετά σημαντικός. Αυτό το αίσθημα κατωτερότητας δεν είναι απαραίτητα αρνητικό. Αντίθετα, πολλές φορές είναι η σπίθα που μας ωθεί να προσπαθήσουμε, να εξελιχθούμε, να γίνουμε καλύτεροι.
Ο άνθρωπος, έλεγε ο Άντλερ, έχει μέσα του μια βαθιά ανάγκη για πρόοδο. Μια εσωτερική κίνηση προς την υπέρβαση των ορίων του. Θέλει να ξεπεράσει τις αδυναμίες του και να προχωρήσει μπροστά. Αυτή η προσπάθεια για βελτίωση είναι αυτό που ονόμασε «επιδίωξη της υπεροχής».
Υπάρχουν όμως φορές που το αίσθημα κατωτερότητας δεν γίνεται δύναμη, αλλά βάρος. Τότε ο άνθρωπος αρχίζει να κοιτάζει τον εαυτό του μόνο μέσα από τα ελαττώματά του. Συγκρίνεται διαρκώς με τους άλλους και νιώθει ότι βρίσκεται πάντα ένα βήμα πιο πίσω.
Και τότε συμβαίνει κάτι παράδοξο.Για να προστατεύσει τον εαυτό του από αυτό το δυσάρεστο συναίσθημα, μπορεί να δημιουργήσει την αντίθετη εικόνα: να πείσει τον εαυτό του ότι είναι ανώτερος από τους άλλους. Έτσι γεννιέται το σύμπλεγμα υπεροχής. Μια φαινομενική δύναμη που στην πραγματικότητα κρύβει μια βαθιά ανασφάλεια.
Ο άνθρωπος μπορεί να καυχιέται, να φαίνεται υπερόπτης ή να προσπαθεί διαρκώς να αποδείξει ότι αξίζει περισσότερο. Όμως πίσω από αυτή τη στάση συχνά κρύβεται ένας φόβος: ο φόβος ότι δεν είναι αρκετός.
Για τον Άντλερ, το ζητούμενο δεν είναι να νικήσουμε τους άλλους. Είναι να βρούμε τη θέση μας μέσα στην κοινωνία με τρόπο δημιουργικό. Να καλλιεργήσουμε αυτό που ονόμαζε «κοινωνικό συναίσθημα» ,την ικανότητα δηλαδή να συνδεόμαστε με τους ανθρώπους γύρω μας και να συμβάλλουμε θετικά στον κοινό μας κόσμο.
Όταν ο άνθρωπος αποκτά αυτή τη συνείδηση, τότε το αίσθημα κατωτερότητας παύει να είναι εμπόδιο και μετατρέπεται σε αφετηρία. Σε μια αφορμή για εξέλιξη, αυτογνωσία και ουσιαστική ανθρώπινη σχέση.
Γιατί τελικά η πραγματική δύναμη δεν βρίσκεται στο να αποδεικνύουμε ότι είμαστε ανώτεροι από τους άλλους, αλλά στο να μαθαίνουμε διαρκώς να γινόμαστε καλύτεροι από αυτό που ήμασταν χθες.
👉 Άνοιξέ το στο Spotify
