Από την Αρχαία Ελληνική Θρησκεία στον Χριστιανισμό: Η Ανθρώπινη Σχέση με το Θείο και το Συλλογικό Ασυνείδητο
Είμαι η Ανθή Σουβατζόγλου και σήμερα θα σας μιλήσω για το πώς καταλαβαίνουμε την ύπαρξη του συλλογικού ασυνειδήτου μέσα στους αιώνες, με βάση τη σχέση των ανθρώπων με τους θεούς τους.
Η αρχαία ελληνική θρησκεία εμφανίζεται πολύ πριν από τη διαμόρφωση των γραπτών θρησκευτικών κειμένων άλλων παραδόσεων. Οι μυθολογικές παραδόσεις των Ελλήνων, όπως καταγράφονται σε έργα όπως η Ιλιάδα και η Οδύσσεια, χρονολογούνται περίπου στον 8ο αιώνα π.Χ., ενώ οι προφορικές παραδόσεις υπήρχαν ήδη από αρκετούς αιώνες πριν. Αυτό δείχνει ότι η ελληνική θρησκεία είχε ήδη αναπτύξει ένα πλήρες σύστημα θεών, μύθων και τελετουργιών πολύ πριν τη σταθεροποίηση κειμένων όπως η Τορά, που ολοκληρώθηκε περίπου στον 5ο–4ο αιώνα π.Χ.
Η Θεογονία του Ησιόδου, γραμμένη τον 8ο αιώνα π.Χ., αποτελεί σαφή ένδειξη της οργανωμένης κοσμοθεωρίας των Ελλήνων: περιγράφει τη γέννηση των θεών και τη δημιουργία του κόσμου, ξεκινώντας από το Χάος και φτάνοντας στην κυριαρχία του Δία. Ενώ η Τορά σταδιακά διαμορφώνεται σε γραπτή μορφή και καταγράφει τη θρησκευτική παράδοση του Ιουδαϊσμού, η ελληνική μυθολογία είχε ήδη συστηματοποιηθεί σε επικό λόγο και θεολογικό πλαίσιο.
Ο Ηρακλής, γιος της Αλκμήνης και του Δία, αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της ελληνικής μυθολογίας που συνδέει τον θείο με τον ανθρώπινο κόσμο. Η Αλκμήνη ήταν παντρεμένη με τον Αμφιτρύωνα, αλλά η σύλληψη του Ηρακλή έγινε με την παρέμβαση του Δία. Παρόμοια, οι γονείς του Ιησού ενώ ήταν η Μαρία και ο Ιωσήφ, η Μαρία συνέλαβε τον Ιησού με θεϊκή παρέμβαση μέσω του Αγίου Πνεύματος .Και στις δύο ιστορίες υπάρχει η θεϊκή γέννηση και η ανθρώπινη φροντίδα για την επιβίωση και ανανέωση της ζωής.
Μια άλλη μυθολογική αφήγηση μας δείχνει πώς η ιδέα του κατακλυσμού υπήρχε πολύ πριν τη διατύπωση της Βίβλου. Ο Δευκαλίωνας και η Πύρρα με την προτροπή του Δία, φτιάχνουν μια κιβωτό και τελικώς σώζονται από τα νερά της οργής του Δία και είναι εκείνοι οι οποίοι αναδημιουργούν τον κόσμο.
Έτσι και στην αφήγηση του Νώε, εκείνος καθοδηγούμενος από τον Θεό, κατασκευάζει κιβωτό για να διασώσει τον εαυτό του, την οικογένειά του και τα ζώα. Και στις δύο αφηγήσεις η θεϊκή παρέμβαση σώζει τους δίκαιους και επιτρέπει την αναγέννηση της ζωής, υπογραμμίζοντας μοτίβα που επαναλαμβάνονται μέσα στον χρόνο.
Ένα άλλο σημαντικό στοιχείο ομοιότητας που θα έπρεπε να σας αναφέρω είναι πως η Αθηνά, που ήταν θεά της σοφίας, της στρατηγικής και των τεχνών, ήταν παρθένα, όπως άλλωστε φανερώνει και ο Παρθενώνας,ο ναός που χτίστηκε προς τιμήν της.
Η έννοια της παρθενίας φαίνεται να προαναγγέλλει την ιδέα της Παρθένου Μαρίας, όπου η αγνότητα και η θεϊκή παρέμβαση αποτελούν κεντρικό στοιχείο της χριστιανικής αφήγησης. Και στις δύο παραδόσεις η παρθενία συνδέεται με τη σοφία, τη θεϊκή προστασία και την ανανέωση της ζωής.
Πλησιάζοντας το Πάσχα δεν μπορώ να μην αναφέρω το θάνατο και την ανάσταση του Άδωνη, που σκοτώθηκε από τον Άρη και αναγεννήθηκε για να περνά χρόνο με την Αφροδίτη. Και σε αυτή την περίπτωση αλλά και σε αυτή του χριστιανισμού , η θεϊκή παρέμβαση μετατρέπει τον θάνατο σε πηγή ελπίδας και ανανέωσης, ενώ οι εορτασμοί συνδέονται με κύκλους ζωής και την αέναη ανάγκη του ανθρώπου να συνδέεται με το θείο.
Αυτό όμως που καθιστά το μεγαλείο της αρχαίας ελληνικής θρησκείας αξεπέραστο είναι η βαθιά κατανόηση της ανθρώπινης φύσης και του συλλογικού ασυνείδητου: μέσα από τους μύθους περνούν αξίες, φόβοι, ελπίδες και έθιμα από γενιά σε γενιά. Όσο κι αν νομίζουμε ότι ζούμε υπό την επιρροή άλλων θεών ή θρησκειών, ίσως τελικά να διαμορφώνουμε τις ιστορίες, τα ήθη και τα έθιμα σύμφωνα με τις ανάγκες μας. Η ελληνική μυθολογία δεν είναι απλώς παρελθόν· είναι η βάση πάνω στην οποία χτίζουμε τις δικές μας αφηγήσεις για τον κόσμο, τη ζωή και την αιώνια αναζήτηση νοήματος.
Ίσως η αρχαία ελληνική μυθολογία να είναιο δρόμος για να μάθουμε πως λειτουργεί ο ανθρώπινος ψυχισμός καλύτερα από κάθε άλλο μονοπάτι.
👉 Άνοιξέ το στο Spotify
