Ανθούσα (Ανθή)Σουβατζόγλου – Ψυχανάλυση, Ψυχολογία & Αυτογνωσία-psychoanalyseto

  Είμαι η Ανθή Σουβατζόγλου και σήμερα θα σας μιλήσω για την ανάγκη μας να φεύγουμε. Γιατί κάθε χρόνο, λίγο πριν από τις διακοπές, αρχίζουμε να μετράμε αντίστροφα. Γιατί νιώθουμε ότι κάπου αλλού θα αναπνεύσουμε καλύτερα, θα ξεκουραστούμε πραγματικά, θα ξαναβρούμε τον εαυτό μας. Αναρωτηθήκατε ποτέ γιατί οι διακοπές έχουν τόσο μεγάλη ψυχική σημασία; Είναι μόνο η ανάγκη για ξεκούραση ή συμβαίνει κάτι βαθύτερο; Ως ψυχαναλύτρια πιστεύω ότι οι διακοπές δεν είναι απλώς μια αλλαγή τόπου. Είναι μια αλλαγή εσωτερικού ρυθμού. Είναι μια στιγμή όπου για λίγο αφήνουμε πίσω τους ρόλους που υπηρετούμε καθημερινά: τον επαγγελματία, τον γονιό, τον σύντροφο, τον άνθρωπο που συνεχώς πρέπει να είναι παραγωγικός, διαθέσιμος και αποτελεσματικός. Όλο τον χρόνο λειτουργούμε με πρόγραμμα. Ξυπνάμε με ξυπνητήρι, απαντάμε σε μηνύματα, λύνουμε προβλήματα, εκπληρώνουμε υποχρεώσεις. Συχνά δεν προλαβαίνουμε ούτε να αναρωτηθούμε πώς πραγματικά είμαστε. Η καθημερινότητα μάς κρατά σε μια συνεχή κίνηση και πολλές φ...

 Είμαι η Ανθή Σουβατζόγλου και σήμερα θα σας μιλήσω για όσα δεν λέγονται κατά τη διάρκεια της θεραπείας. Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα αλλά και πιο παρεξηγημένα ζητήματα στην ψυχοθεραπευτική διαδικασία είναι ότι οι άνθρωποι δεν φέρνουν εξαρχής το πιο δύσκολο υλικό τους στη συνεδρία.Συχνά, πίσω από το αίτημα με το οποίο προσέρχεται κάποιος στη θεραπεία, υπάρχουν σκέψεις, συναισθήματα και βιώματα που παραμένουν για μεγάλο χρονικό διάστημα ανομολόγητα. Μπορεί να πρόκειται για μια βαθιά ενοχή, έναν φόβο που τον συνοδεύει επί χρόνια, μια σχέση που δυσκολεύεται να αναγνωρίσει, έναν απαγορευμένο έρωτα, μια έντονη επιθετικότητα, μια επιθυμία που θεωρεί κοινωνικά ή ηθικά μη αποδεκτή.Το ερώτημα που τίθεται συχνά είναι: πότε ένας θεραπευόμενος αρχίζει πραγματικά να ανοίγεται; Η απάντηση δεν σχετίζεται με έναν συγκεκριμένο αριθμό συνεδριών. Δεν υπάρχει κάποιο προκαθορισμένο χρονικό σημείο στο οποίο ο άνθρωπος αποφασίζει να αποκαλύψει τον εσωτερικό του κόσμο. Η διαδικασία αυτή εξαρτάται από πολλο...

  Είμαι η Ανθή Σουβατζόγλου και σήμερα θα ήθελα να μιλήσουμε για μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα προσωπικότητα, τη Λου Αντρέας-Σαλομέ, μια γυναίκα που άφησε το δικό της ξεχωριστό αποτύπωμα στη φιλοσοφία, τη λογοτεχνία αλλά και την ψυχανάλυση. Η Λου Σαλομέ γεννήθηκε το 1861 στην Αγία Πετρούπολη. Ο πατέρας της ήταν στρατηγός στην υπηρεσία του Τσάρου και η μητέρα της γερμανικής καταγωγής. Μεγάλωσε σε ένα εύπορο και καλλιεργημένο περιβάλλον, μιλώντας γερμανικά, γαλλικά και ρώσικα. Παρότι ανατράφηκε σύμφωνα με τις αυστηρές κοινωνικές αντιλήψεις της εποχής, από πολύ νωρίς έδειξε την ανάγκη να χαράξει τη δική της πορεία. Στράφηκε στις σπουδές Θεολογίας, Φιλοσοφίας και Ιστορίας της Τέχνης, διεκδικώντας έναν χώρο που τότε παρέμενε σχεδόν αποκλειστικά ανδρικός. Από νεαρή ηλικία ξεχώριζε για την πνευματική της οξύτητα, την ανεξαρτησία της σκέψης της και την ελευθερία με την οποία αντιμετώπιζε τα μεγάλα ερωτήματα της ανθρώπινης ύπαρξης. Ίσως γι’ αυτό άσκησε τόσο ισχυρή επίδραση σε μερικούς από του...

  Είμαι η Ανθή Σουβατζόγλου και σήμερα ο θαυμασμός μου ίσως να μην μπορεί να κρυφτεί πίσω από αυτές τις άψυχες λέξεις αυτού του άρθρου, γιατί υπάρχουν πρόσωπα που ανήκουν στην ιστορία αλλά υπάρχουν και πρόσωπα που ξεπερνούν την εποχή τους και γίνονται συνομιλητές όλων των αιώνων. Ο Σωκράτης ανήκει αναμφίβολα στη δεύτερη κατηγορία.  Δεν υπήρξε απλώς ένας Αθηναίος φιλόσοφος του 5ου αιώνα π.Χ.· υπήρξε μια πνευματική τομή τόσο βαθιά, ώστε η ιστορία της αρχαίας ελληνικής φιλοσοφίας χωρίστηκε σε δύο μεγάλες περιόδους: πριν από τον Σωκράτη και μετά τον Σωκράτη. Και αυτό δεν είναι μια συμβατική ταξινόμηση των ιστορικών,είναι η αναγνώριση μιας πραγματικής επανάστασης στον τρόπο με τον οποίο ο άνθρωπος σκέφτηκε για τον εαυτό του. Πριν από τον Σωκράτη, οι μεγάλοι Έλληνες στοχαστές και φιλόσοφοι στρέφονταν κυρίως προς τη φύση και το σύμπαν. Αναζητούσαν την πρώτη αρχή των όντων, την ύλη από την οποία συγκροτείται ο κόσμος, τους νόμους που διέπουν την αλλαγή και τη σταθερότητα. Οι προσωκρατ...

Είμαι η Ανθή Σουβατζόγλου και σήμερα θα σας μιλήσω για τον έρωτα που συμβαίνει έξω από τον γάμο και είναι απόδραση, φαντασίωση αλλά και ευθύνη. Ο έρωτας έξω από τον γάμο δεν εμφανίζεται ξαφνικά. Δεν είναι πάντα αποτέλεσμα έλλειψης αγάπης, ούτε αποκλειστικά ηθικής αδυναμίας. Πολύ συχνά, είναι μια προσπάθεια διαφυγής. Μια ψυχική έξοδος από μια ζωή όπου κάποιος νιώθει εγκλωβισμένος, αόρατος, συναισθηματικά παραμελημένος ή βαθιά μόνος. Ο άνθρωπος έχει ανάγκη να νιώθει ζωντανός. Όταν η καθημερινότητα γίνει μηχανική, όταν η σχέση χάσει την επικοινωνία, την επιθυμία ή το μοίρασμα, τότε η φαντασία αρχίζει να λειτουργεί σαν καταφύγιο. Και εκεί ακριβώς γεννιέται συχνά ο εξωσυζυγικός έρωτας. Δεν ερωτευόμαστε μόνο έναν άνθρωπο. Ερωτευόμαστε κυρίως αυτό που φανταζόμαστε ότι θα ζήσουμε μαζί του. Προβάλλουμε πάνω του τις ανεκπλήρωτες ανάγκες μας, τα χαμένα κομμάτια του εαυτού μας, την ανάγκη μας να ξαναγίνουμε επιθυμητοί, ελεύθεροι ή σημαντικοί. Πλάθουμε ιδανικά σενάρια που πολλές φορές απέχουν πολύ ...

Είμαι η Ανθή Σουβατζόγλου και σήμερα θα σας μιλήσω για την αγάπη και πόσο σημαντική είναι όταν υπάρχει μέσα μας.  Υπάρχει μια πολύ όμορφη ιστορία που λέει πως κάποτε, σε ένα νησί, κατοικούσαν όλα τα ανθρώπινα συναισθήματα και οι αξίες: η αγάπη, η λύπη, ο πλούτος, η αλαζονεία, η ευτυχία και η γνώση. Μια μέρα έμαθαν πως το νησί θα βυθιζόταν και όλοι άρχισαν να ετοιμάζονται για να φύγουν.Η αγάπη, όμως, όπως πάντα, έμεινε τελευταία. Γιατί η αγάπη αντέχει, υπομένει, περιμένει. Όταν κατάλαβε πως το νησί πραγματικά χανόταν, άρχισε να ζητά βοήθεια. Πρώτα πέρασε από μπροστά της ο πλούτος με ένα πολυτελές σκάφος. «Πλούτε, μπορείς να με πάρεις μαζί σου;» τον ρώτησε. Και εκείνος απάντησε: «Δεν μπορώ. Το σκάφος μου είναι γεμάτο χρυσά, ασήμια και διαμάντια. Δεν υπάρχει χώρος για σένα». Λίγο αργότερα εμφανίστηκε η αλαζονεία. «Αλαζονεία, μπορείς να με βοηθήσεις;» Και εκείνη απάντησε: «Δεν γίνεται. Είσαι βρεγμένη και θα χαλάσεις το όμορφο πλοίο μου».Η αγάπη, απογοητευμένη, στράφηκε προς τη λύπη. «Λ...

 Είμαι η Ανθή Σουβατζόγλου και σήμερα θα σας μιλήσω για την απώθηση στην ψυχανάλυση. Με την ακριβή έννοια του όρου «απώθηση» εννοούμε το εγχείρημα με το οποίο το υποκείμενο επιδιώκει να απωθήσει προς το ασυνείδητο ή να διατηρήσει στο ασυνείδητο αναπαραστάσεις, σκέψεις, εικόνες, αναμνήσεις που συνδέονται με την ενόρμηση. Με μια πιο αόριστη έννοια, ο Φρόιντ εκλαμβάνει μερικές φορές τον όρο «απώθηση» σαν να ήταν ταυτόσημος με τον όρο «άμυνα». Η άμυνα συνιστά ευθύς εξ αρχής γενικότερη εννοιολογική σύλληψη και προσδιορίζει μια γενική τάση, που συνδέεται με τις πιο θεμελιώδεις προϋποθέσεις ύπαρξης του ψυχικού μηχανισμού. Μπορεί να λάβει τόσο φυσιολογικές όσο και παθολογικές μορφές. Όσο για τον όρο απώθηση, δεν χάνει ποτέ τον ειδικό του χαρακτήρα και δεν συγχέεται με μια διαφοροποιήσιμη και γενική έννοια που θα υποδήλωνε απλά το σύνολο των αμυντικών τεχνικών που χρησιμοποιούνται για την αντιμετώπιση της ψυχικής σύγκρουσης. Η ουσία της απώθησης συνίσταται στο γεγονός ότι απομακρύνει τα ανε...

  Είμαι η Ανθή Σουβατζόγλου και σήμερα θα σας μιλήσω για το πόσο σημαντικό είναι να μάθουμε να κρατάμε μυστικά.  Η εχεμύθεια δεν είναι απλώς ένα καθήκον, είναι στάση ζωής. Είναι μια σιωπηλή συμφωνία σεβασμού απέναντι στον άλλον, ένα αόρατο όριο που προστατεύει την ευαλωτότητα, την εμπιστοσύνη και τελικά την ίδια τη σχέση. Σε έναν κόσμο όπου η πληροφορία διακινείται με ταχύτητα και η έκθεση συχνά επιβραβεύεται, η εχεμύθεια μοιάζει σχεδόν σπάνιο προνόμιο  και όμως, είναι θεμέλιο κάθε ουσιαστικής ανθρώπινης σύνδεσης. Το να γνωρίζεις κάτι για κάποιον και να επιλέγεις συνειδητά να μην το μοιραστείς, δεν είναι απλώς αυτοσυγκράτηση. Είναι πράξη ενσυναίσθησης. Είναι η ικανότητα να αναγνωρίζεις ότι αυτό που σου εμπιστεύτηκαν δεν σου ανήκει και ότι δεν είναι υλικό προς συζήτηση, για σχολιασμό ή για επιβεβαίωση μέσα από τρίτους. Και όμως, αυτή η ικανότητα δεν είναι αυτονόητη για όλους. Από ψυχαναλυτική σκοπιά, ο τρόπος που σχετιζόμαστε με τα μυστικά ,τα δικά μας και των άλλων, διαμο...

Είμαι η Ανθή Σουβατζόγλου και σήμερα θα σας μιλήσω για μια έννοια, που απασχολεί τον άνθρωπο εδώ και χιλιάδες χρόνια. Την έννοια της μελαγχολίας.  Ήδη από το 400 π.Χ., ο Έλληνας φιλόσοφος Ιπποκράτης υποστήριξε ότι το ανθρώπινο σώμα περιέχει τέσσερα βασικά υγρά: το αίμα, τη μαύρη χολή, την κίτρινη χολή και το φλέγμα. Σύμφωνα με τη θεωρία του, η υγεία εξαρτάται από την ισορροπία αυτών των υγρών. Όταν αυτή η ισορροπία διαταρασσόταν, εμφανίζονταν ασθένειες. Συγκεκριμένα, πίστευε ότι η περίσσεια μαύρης χολής προκαλούσε μια κατάσταση έντονης θλίψης και φόβου, την οποία οι αρχαίοι Έλληνες ονόμασαν "μελαγχολία".  Κατά την περίοδο της Αναγέννησης, η μελαγχολία απέκτησε μια διαφορετική διάσταση. Οι Ευρωπαίοι την συνέδεσαν με τη δημιουργικότητα και τη βαθιά σκέψη. Πολλοί καλλιτέχνες και διανοούμενοι θεωρούσαν ότι η μελαγχολία ήταν σημάδι ιδιοφυΐας και την αποτύπωναν σε έργα τέχνης, στη μόδα και στη λογοτεχνία. Ωστόσο, από τον 18ο αιώνα και μετά, η έννοια της μελαγχολίας επανήλθε στις ια...

  Είμαι η Ανθή Σουβατζόγλου και σήμερα θα σας μιλήσω για την  ερμηνεία των ονείρων ,η οποία αποτελεί μία από τις θεμελιώδεις τεχνικές της ψυχαναλυτικής θεραπείας, όπως αυτή διατυπώθηκε αρχικά από τον Sigmund Freud στο έργο του "η ερμηνεία των ονείρων" το 1900. Στο πλαίσιο της Ψυχανάλυσης, το όνειρο θεωρείται ένα ιδιαίτερα σημαντικό ψυχικό φαινόμενο, καθώς παρέχει πρόσβαση σε ασυνείδητες διεργασίες που δεν είναι άμεσα διαθέσιμες στη συνειδητή σκέψη. Για τον λόγο αυτό, ο Freud χαρακτήρισε το όνειρο ως "τη βασιλική οδό προς το ασυνείδητο". Σύμφωνα με την ψυχαναλυτική θεωρία, τα όνειρα αποτελούν αποτέλεσμα της δραστηριότητας του ασυνείδητου ψυχικού συστήματος κατά τη διάρκεια του ύπνου. Σε αυτή την κατάσταση, οι ψυχικοί μηχανισμοί λογοκρισίας που λειτουργούν κατά την εγρήγορση εξασθενούν, επιτρέποντας σε απωθημένες επιθυμίες, συγκρούσεις και συναισθήματα να εκφραστούν. Ωστόσο, η έκφραση αυτή δεν είναι άμεση. Αντίθετα, το ψυχικό υλικό μετασχηματίζεται μέσω της λεγόμενης...

 Είμαι η Ανθή Σουβατζόγλου και σήμερα θέλω να φανταστούμε για μια στιγμή ότι η ανθρώπινη ψυχή είναι ένα τοπίο , που μέσα της κινούνται τρεις μεγάλες δυνάμεις .η ανάγκη να γνωρίσει, η ανάγκη να κυριαρχήσει και η ανάγκη να συνδεθεί.  Οι αρχαίοι Έλληνες μας παρουσίασαν αυτές τις ανάγκες μέσα από τις θεότητες που λάτρευαν .Η θεά Αθηνά για τη γνώση, η θεά Ήρα για την εξουσία, και η θεά Αφροδίτη για τον έρωτα. Δεν πρόκειται απλώς για μυθολογικές μορφές, αλλά για τρεις τρόπους με τους οποίους υπάρχουμε καθημερινά, τρεις εσωτερικές φωνές που άλλοτε συνεργάζονται και άλλοτε συγκρούονται μέσα μας. Η γνώση μάς υπόσχεται έλεγχο πάνω στην αβεβαιότητα. Όταν κατανοούμε, νιώθουμε ασφαλείς· όταν ερμηνεύουμε, νιώθουμε ότι πατάμε σε σταθερό έδαφος. Και πράγματι, η γνώση είναι από τις πιο εξευγενισμένες λειτουργίες του ανθρώπου . Μας επιτρέπει να προβλέπουμε, να σχεδιάζουμε, να αποφεύγουμε κινδύνους. Όμως, όσο κι αν την εξιδανικεύουμε, η γνώση έχει ένα όριο: δεν αρκεί για να δώσει νόημα. Μπορεί ν...

 Είμαι η Ανθή Σουβατζόγλου και σήμερα θα σας μιλήσω για τη μεταβίβαση στον ψυχαναλυτή, ένα από τα πιο θεμελιώδη και καθοριστικά φαινόμενα της ψυχαναλυτικής διαδικασίας. Η μεταβίβαση δεν αποτελεί απλώς ένα τεχνικό εργαλείο της ψυχανάλυσης, αλλά έναν κεντρικό μηχανισμό μέσω του οποίου αναδύεται και καθίσταται προσβάσιμη η ασυνείδητη ψυχική πραγματικότητα του αναλυόμενου. Σύμφωνα με την κλασική ψυχαναλυτική θεωρία, όπως διαμορφώθηκε αρχικά από τον Sigmund Freud, η μεταβίβαση αναφέρεται στη διαδικασία κατά την οποία ο αναλυόμενος μεταφέρει στον ψυχαναλυτή συναισθήματα, προσδοκίες, φαντασιώσεις και πρότυπα σχέσεων που έχουν τις ρίζες τους σε πρώιμες, σημαντικές σχέσεις της ζωής του, κυρίως με γονεϊκά πρόσωπα. Τα συναισθήματα αυτά δεν σχετίζονται απαραίτητα με την πραγματική προσωπικότητα του αναλυτή, αλλά αποτελούν επανενεργοποιήσεις παλαιότερων βιωμάτων που αναζητούν έκφραση και κατανόηση. Η μεταβίβαση μπορεί να λάβει ποικίλες μορφές. Μπορεί να είναι θετική, όταν ο αναλυόμενος βιώνει α...

  Είμαι η Ανθή Σουβατζόγλου και σήμερα θα σας μιλήσω για την έννοια της ηθικής δικαίωσης η οποία είναι από τις πιο ισχυρές, αλλά και τις πιο παρεξηγημένες, εμπειρίες στον ανθρώπινο ψυχισμό. Δεν αφορά απλώς το να "αποδειχθεί" ότι είχαμε δίκιο. Αφορά κάτι βαθύτερο: την αποκατάσταση της εσωτερικής μας τάξης όταν αυτή έχει διαρραγεί. Στην ψυχαναλυτική πράξη, η ηθική δικαίωση εμφανίζεται συχνά ως αίτημα. Ένα αίτημα που δεν διατυπώνεται πάντα ρητά. Ο αναλυόμενος δεν λέει "θέλω να δικαιωθώ". Λέει: "Δεν με κατάλαβαν", "Με αδίκησαν", «Πλήρωσα για κάτι που δεν έκανα». Πίσω από αυτά, υπάρχει η ανάγκη να επανενταχθεί το Εγώ σε μια αφήγηση νοήματος, όπου δεν είναι απλώς το θύμα ή ο ένοχος, αλλά ένα υποκείμενο με ηθική συνοχή. Η ηθική δικαίωση συνδέεται στενά με το Υπερεγώ. Όταν το Υπερεγώ γίνεται υπερβολικά τιμωρητικό, το άτομο μπορεί να ζει σε μια μόνιμη κατάσταση εσωτερικής καταδίκης. Εκεί, η εξωτερική δικαίωση ,μια συγγνώμη, μια αναγνώριση, μια αποκατάστασ...