Ανθή Σουβατζόγλου – Ψυχανάλυση, Ψυχολογία & Αυτογνωσία-psychoanalyseto

Είμαι η Ανθή Σουβατζόγλου και σήμερα θα σας μιλήσω για μια έννοια, που απασχολεί τον άνθρωπο εδώ και χιλιάδες χρόνια. Την έννοια της μελαγχολίας.  Ήδη από το 400 π.Χ., ο Έλληνας φιλόσοφος Ιπποκράτης υποστήριξε ότι το ανθρώπινο σώμα περιέχει τέσσερα βασικά υγρά: το αίμα, τη μαύρη χολή, την κίτρινη χολή και το φλέγμα. Σύμφωνα με τη θεωρία του, η υγεία εξαρτάται από την ισορροπία αυτών των υγρών. Όταν αυτή η ισορροπία διαταρασσόταν, εμφανίζονταν ασθένειες. Συγκεκριμένα, πίστευε ότι η περίσσεια μαύρης χολής προκαλούσε μια κατάσταση έντονης θλίψης και φόβου, την οποία οι αρχαίοι Έλληνες ονόμασαν "μελαγχολία".  Κατά την περίοδο της Αναγέννησης, η μελαγχολία απέκτησε μια διαφορετική διάσταση. Οι Ευρωπαίοι την συνέδεσαν με τη δημιουργικότητα και τη βαθιά σκέψη. Πολλοί καλλιτέχνες και διανοούμενοι θεωρούσαν ότι η μελαγχολία ήταν σημάδι ιδιοφυΐας και την αποτύπωναν σε έργα τέχνης, στη μόδα και στη λογοτεχνία. Ωστόσο, από τον 18ο αιώνα και μετά, η έννοια της μελαγχολίας επανήλθε στις ια...

  Είμαι η Ανθή Σουβατζόγλου και σήμερα θα σας μιλήσω για την  ερμηνεία των ονείρων ,η οποία αποτελεί μία από τις θεμελιώδεις τεχνικές της ψυχαναλυτικής θεραπείας, όπως αυτή διατυπώθηκε αρχικά από τον Sigmund Freud στο έργο του "η ερμηνεία των ονείρων" το 1900. Στο πλαίσιο της Ψυχανάλυσης, το όνειρο θεωρείται ένα ιδιαίτερα σημαντικό ψυχικό φαινόμενο, καθώς παρέχει πρόσβαση σε ασυνείδητες διεργασίες που δεν είναι άμεσα διαθέσιμες στη συνειδητή σκέψη. Για τον λόγο αυτό, ο Freud χαρακτήρισε το όνειρο ως "τη βασιλική οδό προς το ασυνείδητο". Σύμφωνα με την ψυχαναλυτική θεωρία, τα όνειρα αποτελούν αποτέλεσμα της δραστηριότητας του ασυνείδητου ψυχικού συστήματος κατά τη διάρκεια του ύπνου. Σε αυτή την κατάσταση, οι ψυχικοί μηχανισμοί λογοκρισίας που λειτουργούν κατά την εγρήγορση εξασθενούν, επιτρέποντας σε απωθημένες επιθυμίες, συγκρούσεις και συναισθήματα να εκφραστούν. Ωστόσο, η έκφραση αυτή δεν είναι άμεση. Αντίθετα, το ψυχικό υλικό μετασχηματίζεται μέσω της λεγόμενης...

 Είμαι η Ανθή Σουβατζόγλου και σήμερα θέλω να φανταστούμε για μια στιγμή ότι η ανθρώπινη ψυχή είναι ένα τοπίο , που μέσα της κινούνται τρεις μεγάλες δυνάμεις .η ανάγκη να γνωρίσει, η ανάγκη να κυριαρχήσει και η ανάγκη να συνδεθεί.  Οι αρχαίοι Έλληνες μας παρουσίασαν αυτές τις ανάγκες μέσα από τις θεότητες που λάτρευαν .Η θεά Αθηνά για τη γνώση, η θεά Ήρα για την εξουσία, και η θεά Αφροδίτη για τον έρωτα. Δεν πρόκειται απλώς για μυθολογικές μορφές, αλλά για τρεις τρόπους με τους οποίους υπάρχουμε καθημερινά, τρεις εσωτερικές φωνές που άλλοτε συνεργάζονται και άλλοτε συγκρούονται μέσα μας. Η γνώση μάς υπόσχεται έλεγχο πάνω στην αβεβαιότητα. Όταν κατανοούμε, νιώθουμε ασφαλείς· όταν ερμηνεύουμε, νιώθουμε ότι πατάμε σε σταθερό έδαφος. Και πράγματι, η γνώση είναι από τις πιο εξευγενισμένες λειτουργίες του ανθρώπου . Μας επιτρέπει να προβλέπουμε, να σχεδιάζουμε, να αποφεύγουμε κινδύνους. Όμως, όσο κι αν την εξιδανικεύουμε, η γνώση έχει ένα όριο: δεν αρκεί για να δώσει νόημα. Μπορεί ν...

 Είμαι η Ανθή Σουβατζόγλου και σήμερα θα σας μιλήσω για τη μεταβίβαση στον ψυχαναλυτή, ένα από τα πιο θεμελιώδη και καθοριστικά φαινόμενα της ψυχαναλυτικής διαδικασίας. Η μεταβίβαση δεν αποτελεί απλώς ένα τεχνικό εργαλείο της ψυχανάλυσης, αλλά έναν κεντρικό μηχανισμό μέσω του οποίου αναδύεται και καθίσταται προσβάσιμη η ασυνείδητη ψυχική πραγματικότητα του αναλυόμενου. Σύμφωνα με την κλασική ψυχαναλυτική θεωρία, όπως διαμορφώθηκε αρχικά από τον Sigmund Freud, η μεταβίβαση αναφέρεται στη διαδικασία κατά την οποία ο αναλυόμενος μεταφέρει στον ψυχαναλυτή συναισθήματα, προσδοκίες, φαντασιώσεις και πρότυπα σχέσεων που έχουν τις ρίζες τους σε πρώιμες, σημαντικές σχέσεις της ζωής του, κυρίως με γονεϊκά πρόσωπα. Τα συναισθήματα αυτά δεν σχετίζονται απαραίτητα με την πραγματική προσωπικότητα του αναλυτή, αλλά αποτελούν επανενεργοποιήσεις παλαιότερων βιωμάτων που αναζητούν έκφραση και κατανόηση. Η μεταβίβαση μπορεί να λάβει ποικίλες μορφές. Μπορεί να είναι θετική, όταν ο αναλυόμενος βιώνει α...

  Είμαι η Ανθή Σουβατζόγλου και σήμερα θα σας μιλήσω για την έννοια της ηθικής δικαίωσης η οποία είναι από τις πιο ισχυρές, αλλά και τις πιο παρεξηγημένες, εμπειρίες στον ανθρώπινο ψυχισμό. Δεν αφορά απλώς το να "αποδειχθεί" ότι είχαμε δίκιο. Αφορά κάτι βαθύτερο: την αποκατάσταση της εσωτερικής μας τάξης όταν αυτή έχει διαρραγεί. Στην ψυχαναλυτική πράξη, η ηθική δικαίωση εμφανίζεται συχνά ως αίτημα. Ένα αίτημα που δεν διατυπώνεται πάντα ρητά. Ο αναλυόμενος δεν λέει "θέλω να δικαιωθώ". Λέει: "Δεν με κατάλαβαν", "Με αδίκησαν", «Πλήρωσα για κάτι που δεν έκανα». Πίσω από αυτά, υπάρχει η ανάγκη να επανενταχθεί το Εγώ σε μια αφήγηση νοήματος, όπου δεν είναι απλώς το θύμα ή ο ένοχος, αλλά ένα υποκείμενο με ηθική συνοχή. Η ηθική δικαίωση συνδέεται στενά με το Υπερεγώ. Όταν το Υπερεγώ γίνεται υπερβολικά τιμωρητικό, το άτομο μπορεί να ζει σε μια μόνιμη κατάσταση εσωτερικής καταδίκης. Εκεί, η εξωτερική δικαίωση ,μια συγγνώμη, μια αναγνώριση, μια αποκατάστασ...

 Είμαι η  Ανθή Σουβατζόγλου και σήμερα θα σας μιλήσω για την ανάγκη του ανθρώπου να κατανοήσει τον εαυτό του και πως αυτή η ανάγκη τελικώς είναι διαχρονική. Πίσω από τις σκέψεις, τις συμπεριφορές και τα συναισθήματά μας, κρύβονται εμπειρίες που συχνά δεν θυμόμαστε, αλλά μας καθορίζουν. Η ψυχανάλυση έρχεται ακριβώς για να φωτίσει αυτό το αόρατο κομμάτι της ψυχής.Η ψυχανάλυση δεν είναι απλώς μία ακόμη μορφή ψυχοθεραπείας. Δεν είναι μια τεχνική ανακούφισης ούτε ένας τρόπος να μάθουμε να «διαχειριζόμαστε» τον εαυτό μας. Είναι μια βαθιά θεραπευτική διαδικασία που στοχεύει στην αιτία των ψυχικών μας δυσκολιών και όχι απλώς στα συμπτώματά τους. Και αυτή η αιτία βρίσκεται, σχεδόν πάντα, στα παιδικά μας βιώματα. Από τα πρώτα χρόνια της ζωής μας διαμορφώνεται ο τρόπος που σχετιζόμαστε, που αγαπάμε, που φοβόμαστε και που αντιλαμβανόμαστε τον εαυτό μας και τον κόσμο. Τα παιδικά τραύματα δεν εξαφανίζονται με τον χρόνο. Ακόμα κι αν δεν τα θυμόμαστε συνειδητά, συνεχίζουν να δρουν στο ασυνείδ...

  Είμαι η Ανθή Σουβατζόγλου και σήμερα θα σας μιλήσω για τη σχέση που έχει το πώς μας βλέπουν εκείνοι που μας γέννησαν και με το  πώς μαθαίνουμε να βλέπουμε εμείς τον εαυτό μας. Από τα πρώτα κιόλας χρόνια της ζωής μας, πριν ακόμα μπορέσουμε να μιλήσουμε, καθρεφτιζόμαστε στα μάτια της οικογένειάς μας. Στο βλέμμα της μητέρας, του πατέρα, των ανθρώπων που μας φροντίζουν. Από εκεί μαθαίνουμε ποιοι είμαστε. Αν το βλέμμα αυτό είναι ζεστό, αποδοτικό, γεμάτο τρυφερότητα, τότε μεγαλώνουμε με την αίσθηση ότι αξίζουμε, ότι είμαστε άξιοι αγάπης απλώς και μόνο επειδή υπάρχουμε. Αν όμως το βλέμμα αυτό είναι επικριτικό, ψυχρό ή γεμάτο απογοήτευση, τότε μέσα μας χτίζεται σιγά σιγά μια άλλη φωνή – μια φωνή που μας ψιθυρίζει ότι κάτι δεν πάει καλά μ’ εμάς. Αν η οικογένεια μάς βλέπει «παχείς», θα νιώθουμε πάντα παχείς. Αν μας βλέπει «άσχημους», θα κουβαλάμε για χρόνια αυτή την ασχήμια σαν ταυτότητα. Αν μας βλέπει «λίγους», θα δυσκολευτούμε να πιστέψουμε ότι μπορούμε να είμαστε αρκετοί, ακόμη κι ...

  Είμαι η Ανθή Σουβατζόγλου και σήμερα θα σας μιλήσω για κάτι που όλοι γνωρίζουμε. Την αποτυχία μετά από πολλή προσπάθεια. Υπάρχουν φορές που, ενώ έχουμε προχωρήσει, έχουμε χτίσει, έχουμε καταφέρει πολλά, ξαφνικά μέσα σε μια στιγμή όλα μοιάζουν να γκρεμίζονται. Είναι οι στιγμές που "ρίχνουμε το γάλα". Όχι το πραγματικό, αλλά το συμβολικό. Το γάλα που κουβαλούσαμε προσεκτικά, με κόπο, με περηφάνια, με πίστη πως θα φτάσουμε μέχρι το τέλος χωρίς απώλειες. Κι όμως, το ποτήρι γλιστράει απ’ τα χέρια μας, και μένουμε να κοιτάμε κάτω, απογοητευμένοι, θυμωμένοι ίσως, με μια φράση να αντηχεί μέσα μας: "Μα πώς; Αφού τα είχα καταφέρει…" Κι όμως, αυτές οι στιγμές έχουν μια βαθύτερη σημασία. Δεν είναι πισωγύρισμα, είναι υπενθύμιση της ανθρώπινης φύσης. Είναι η πραγματικότητα που έρχεται να μας πει πως η τελειότητα δεν είναι προορισμός, αλλά ψευδαίσθηση. Ότι η πρόοδος δεν είναι γραμμή ευθεία, είναι κύκλος, είναι σπειροειδής, είναι ένα συνεχές πήγαινε και έλα ανάμεσα στο "κατά...

 Είμαι η Ανθή Σουβατζόγλου και σήμερα θα σας μιλήσω για ένα θέμα που αγγίζει σχεδόν κάθε άνθρωπο που έχει αναλάβει τον ρόλο του γονιού, τους φόβους των γονιών. Πίσω από κάθε φροντίδα, πίσω από κάθε "πρόσεχε", "ντύσου καλά", "μην αργήσεις", κρύβεται μια αγωνία, μια εσωτερική ταραχή που συνδέεται όχι μόνο με το παρόν του παιδιού, αλλά με ολόκληρη τη συναισθηματική ιστορία του ίδιου του γονιού.Ο γονιός δεν φοβάται απλώς για το παιδί του· φοβάται μέσα από αυτό. Και αυτό ακριβώς είναι το σημείο όπου η ψυχανάλυση μπορεί να φωτίσει με διαύγεια ό,τι παραμένει συχνά ασυνείδητο.   Για να καταλάβουμε όμως πόσο βαθιά είναι η ρίζα του γονεϊκού φόβου, πρέπει να σκεφτούμε πως ο φόβος αποτελεί ένα από τα πρώτα συναισθήματα που βιώνει ο άνθρωπος ήδη από τη βρεφική ηλικία. Ο γονιός, κουβαλώντας τα δικά του πρώιμα βιώματα ανασφάλειας, τα μεταφέρει ,συχνά ασυνείδητα, στη σχέση του με το παιδί. Έτσι, ο φόβος μήπως το παιδί πονέσει, αποτύχει, απορριφθεί ή υποφέρει, δεν είναι μό...

  Είμαι η Ανθή Σουβατζόγλου και σήμερα θα αναλύσουμε ένα από τα πιο γνωστά και συχνά παρεξηγημένα θέματα της ψυχαναλυτικής θεωρίας: το Οιδιπόδειο σύμπλεγμα. Ο όρος, όπως γνωρίζουμε, προέρχεται από τον μύθο του Οιδίποδα , του άνδρα που, χωρίς να το γνωρίζει, σκότωσε τον πατέρα του και παντρεύτηκε τη μητέρα του. Ο Σίγκμουντ Φρόυντ χρησιμοποίησε αυτόν τον μύθο για να περιγράψει ένα κρίσιμο στάδιο της ψυχικής ανάπτυξης του παιδιού. Σύμφωνα με τον Φρόιντ, το Οιδιπόδειο σύμπλεγμα εμφανίζεται κατά το φαλλικό στάδιο της ψυχοσεξουαλικής ανάπτυξης, δηλαδή περίπου από το τρίτο έως το έκτο έτος της ζωής. Είναι η περίοδος όπου το παιδί αρχίζει να ανακαλύπτει τη διαφορά των φύλων και να οργανώνει τις πρώτες του ασυνείδητες επιθυμίες και συγκρούσεις γύρω από τη σχέση του με τους γονείς του. Στο αγόρι, αυτή η φάση εκδηλώνεται με ασυνείδητη επιθυμία για τη μητέρα και ανταγωνιστικά συναισθήματα προς τον πατέρα, τον οποίο βιώνει ως αντίπαλο για την αγάπη της. Το άγχος που προκαλεί η φαντασιακή απειλή...

Είμαι η Ανθή Σουβατζόγλου και  σήμερα θα ήθελα να μιλήσουμε για κάτι που όλοι, λίγο ή πολύ, έχουμε συναντήσει στη ζωή μας...το τραύμα .Και όταν λέμε τραύμα, δεν εννοούμε μόνο ένα δύσκολο ή βίαιο γεγονός. Το τραύμα είναι κάτι πιο βαθύ,είναι μια εμπειρία που ξεπερνά τις δυνάμεις μας να την αντέξουμε και να την επεξεργαστούμε εκείνη τη στιγμή. Μένει μέσα μας σαν ένα αποτύπωμα που δεν κλείνει, και συχνά επιστρέφει, όχι μόνο με αναμνήσεις αλλά και με συμπτώματα, φόβους ή δυσκολίες στις σχέσεις μας. Ο Freud , ο πατέρας της ψυχανάλυσης, μίλησε για το τραύμα ως μια "υπερχείλιση διέγερσης". Ένα γεγονός δηλαδή τόσο έντονο που το Εγώ μας δεν προλαβαίνει να το διαχειριστεί. Αυτό που δεν μπορεί να επεξεργαστεί, επιστρέφει με τη μορφή επαναλήψεων στα όνειρα, στις φοβίες, στη συμπεριφορά μας. Με άλλα λόγια, το τραύμα δεν ανήκει μόνο στο παρελθόν αλλά ζει στο παρόν μαζί μας. Από την άλλη Ο Ferenczi , ένας από τους  συνεργάτες του Freud, πρόσθεσε μια πολύ ουσιαστική διάσταση σε αυτή την ερμην...

Είμαι η Ανθή Σουβατζόγλου και σήμερα θα σου μιλήσω για μια ζήλεια λίγο διαφορετική κάνοντας σου ένα νοητικό πείραμα. Φαντάσου , ότι είσαι σε μια όμορφη σχέση. Όλα πάνε καλά… αλλά ξαφνικά, χωρίς προειδοποίηση, το μυαλό σου αρχίζει να ταξιδεύει όχι στο παρόν, όχι στο μέλλον… αλλά στο παρελθόν. Στο παρελθόν του/της συντρόφου σου. Σκέφτεσαι τις/τους πρώην του/της, τις εμπειρίες του/της, τις στιγμές που είχε πριν από εσένα. Και αυτές οι σκέψεις γυρίζουν ξανά και ξανά, σαν χαλασμένος δίσκος. Αυτό ακριβώς είναι η αναδρομική ζήλια. Δεν υπάρχει απειλή τώρα. Δεν υπάρχει κάτι που να σε απειλεί στην πραγματικότητα. Κι όμως, μέσα σου ξεσπάει καταιγίδα. «Μήπως ήταν  καλύτερη/ος από μένα; Γιατί το έκανε αυτό τότε; Μήπως δεν είμαι αρκετή/ός;» Αυτές οι ερωτήσεις δεν έχουν ποτέ σωστή απάντηση  κι όμως, σε κρατάνε αιχμάλωτη/ο. Η ψυχολογία μπορεί να σου δώσει εξηγήσεις. Οι γνωστικοί ψυχολόγοι θα σου πουν ότι είναι απλώς δυσλειτουργικές σκέψεις που σε σπρώχνουν να συγκρίνεσαι. Η βιολογία θα σου δε...

  Είμαι η Ανθή Σουβατζόγλου και σήμερα θα σας μιλήσω για το αίσθημα μειονεξίας, αυτό που συχνά αποκαλούμε και «κόμπλεξ». Όλοι οι άνθρωποι, κάποια στιγμή στη ζωή τους, έχουν νιώσει ότι δεν είναι αρκετοί. Ότι δεν είναι τόσο ικανοί, τόσο όμορφοι ή τόσο πετυχημένοι όσο οι άλλοι γύρω τους. Αυτό είναι το αίσθημα μειονεξίας. Μπορεί να έχει βάση σε πραγματικές δυσκολίες – για παράδειγμα, ένα παιδί που δεν τα καταφέρνει τόσο καλά στα μαθήματα – αλλά μπορεί να είναι και εντελώς υποκειμενικό, μια αίσθηση που πηγάζει από συγκρίσεις και από αυστηρές εσωτερικές φωνές. Ο Άλφρεντ Άντλερ, ένας από τους σημαντικούς ψυχολόγους του 20ού αιώνα, υποστήριξε ότι όλοι οι άνθρωποι γεννιούνται με ένα τέτοιο αίσθημα. Στην παιδική ηλικία νιώθουμε μικροί και αδύναμοι μέσα σε έναν κόσμο ενηλίκων. Το κρίσιμο, είπε, δεν είναι αν θα βιώσουμε μειονεξία – γιατί αυτό είναι αναπόφευκτο. Το κρίσιμο είναι πώς θα αντιδράσουμε: θα την αφήσουμε να μας καθηλώσει ή θα την χρησιμοποιήσουμε ως δύναμη για εξέλιξη; Ο Σίγκμουντ Φρ...

Είμαι η Ανθή Σουβατζόγλου και σήμερα θα σας μιλήσω για μια ψυχική κατάσταση που συχνά παρεξηγείται. Μια ψυχική κατάσταση που δεν είναι απλώς μια κακή διάθεση ή μια περίοδος στεναχώριας που θα περάσει, αλλά είναι κάτι βαθύτερο, μια εμπειρία που μπορεί να αδειάσει τη χαρά, να στερήσει από τον άνθρωπο το νόημα της καθημερινότητας και να τον κάνει να νιώθει αποκομμένος από τον εαυτό του και τους γύρω του. Θα σας μιλήσω για την κατάθλιψη.   Πολλοί άνθρωποι εκείνη την περίοδο της ζωής τους αισθάνονται ότι φταίνε, ότι είναι αδύναμοι ή ότι δεν προσπαθούν αρκετά· όμως η αλήθεια είναι πως η κατάθλιψη δεν είναι ούτε αδυναμία ούτε επιλογή. Είναι ένα σήμα ότι η ψυχή κουβαλάει βάρος που δεν έχει καταφέρει να εκφραστεί ή να βρει διέξοδο. Τα συμπτώματα μπορεί να είναι πολλά και διαφορετικά. Κάποιος μπορεί να νιώθει κενός, άλλος να μην έχει πια χαρά ούτε για πράγματα που αγαπούσε. Συχνά υπάρχει κόπωση, δυσκολία στον ύπνο, αλλαγές στην όρεξη, δυσκολία συγκέντρωσης, αλλά και έντονη αυτομομφή, εν...

Είμαι η Ανθή Σουβατζόγλου και σήμερα θα σας μιλήσω για τον τρόπο που έχει το μυαλό μας να μας προστατεύει, όταν νιώθει ότι απειλούμαστε.  Όταν βρισκόμαστε μπροστά σε δυσκολίες, το μυαλό μας έχει έναν δικό του τρόπο να μας προστατεύει. Δεν αφήνει πάντα τα συναισθήματα να εμφανιστούν καθαρά· συχνά τα μεταμφιέζει. Αυτές οι «μεταμφιέσεις» είναι οι λεγόμενοι μηχανισμοί άμυνας, ασυνείδητες στρατηγικές που μας γλιτώνουν από τον πόνο ή το άγχος, έστω και προσωρινά. Κάποιες φορές, οι άμυνες μοιάζουν με κοντινούς, αλλά όχι τόσο αξιόπιστους φίλους. Η άρνηση μας ψιθυρίζει ότι «τίποτα δεν συμβαίνει», ενώ η προβολή μας κάνει να φορτώνουμε στους άλλους τα δικά μας συναισθήματα. Η μετατόπιση κατευθύνει τον θυμό μας σε λάθος πρόσωπα, ενώ η καταπίεση θάβει μέσα μας μνήμες που πονάνε. Όλα αυτά δίνουν μια στιγμιαία ανακούφιση, αλλά σπάνια οδηγούν σε λύση. Υπάρχουν όμως κι άλλες άμυνες, πιο ώριμες, που λειτουργούν σαν γέφυρες και όχι σαν τοίχοι. Η μετουσίωση μετατρέπει τον θυμό ή την ένταση σε δημιουργ...