Ανθή Σουβατζόγλου – Ψυχανάλυση, Ψυχολογία & Αυτογνωσία-psychoanalyseto

  Είμαι η Ανθή Σουβατζόγλου και σήμερα ο θαυμασμός μου ίσως να μην μπορεί να κρυφτεί πίσω από αυτές τις άψυχες λέξεις αυτού του άρθρου, γιατί υπάρχουν πρόσωπα που ανήκουν στην ιστορία αλλά υπάρχουν και πρόσωπα που ξεπερνούν την εποχή τους και γίνονται συνομιλητές όλων των αιώνων. Ο Σωκράτης ανήκει αναμφίβολα στη δεύτερη κατηγορία.  Δεν υπήρξε απλώς ένας Αθηναίος φιλόσοφος του 5ου αιώνα π.Χ.· υπήρξε μια πνευματική τομή τόσο βαθιά, ώστε η ιστορία της αρχαίας ελληνικής φιλοσοφίας χωρίστηκε σε δύο μεγάλες περιόδους: πριν από τον Σωκράτη και μετά τον Σωκράτη. Και αυτό δεν είναι μια συμβατική ταξινόμηση των ιστορικών,είναι η αναγνώριση μιας πραγματικής επανάστασης στον τρόπο με τον οποίο ο άνθρωπος σκέφτηκε για τον εαυτό του. Πριν από τον Σωκράτη, οι μεγάλοι Έλληνες στοχαστές και φιλόσοφοι στρέφονταν κυρίως προς τη φύση και το σύμπαν. Αναζητούσαν την πρώτη αρχή των όντων, την ύλη από την οποία συγκροτείται ο κόσμος, τους νόμους που διέπουν την αλλαγή και τη σταθερότητα. Οι προσωκρατ...

Είμαι η Ανθή Σουβατζόγλου και σήμερα θα σας μιλήσω για τον έρωτα που συμβαίνει έξω από τον γάμο και είναι απόδραση, φαντασίωση αλλά και ευθύνη. Ο έρωτας έξω από τον γάμο δεν εμφανίζεται ξαφνικά. Δεν είναι πάντα αποτέλεσμα έλλειψης αγάπης, ούτε αποκλειστικά ηθικής αδυναμίας. Πολύ συχνά, είναι μια προσπάθεια διαφυγής. Μια ψυχική έξοδος από μια ζωή όπου κάποιος νιώθει εγκλωβισμένος, αόρατος, συναισθηματικά παραμελημένος ή βαθιά μόνος. Ο άνθρωπος έχει ανάγκη να νιώθει ζωντανός. Όταν η καθημερινότητα γίνει μηχανική, όταν η σχέση χάσει την επικοινωνία, την επιθυμία ή το μοίρασμα, τότε η φαντασία αρχίζει να λειτουργεί σαν καταφύγιο. Και εκεί ακριβώς γεννιέται συχνά ο εξωσυζυγικός έρωτας. Δεν ερωτευόμαστε μόνο έναν άνθρωπο. Ερωτευόμαστε κυρίως αυτό που φανταζόμαστε ότι θα ζήσουμε μαζί του. Προβάλλουμε πάνω του τις ανεκπλήρωτες ανάγκες μας, τα χαμένα κομμάτια του εαυτού μας, την ανάγκη μας να ξαναγίνουμε επιθυμητοί, ελεύθεροι ή σημαντικοί. Πλάθουμε ιδανικά σενάρια που πολλές φορές απέχουν πολύ ...

Είμαι η Ανθή Σουβατζόγλου και σήμερα θα σας μιλήσω για την αγάπη και πόσο σημαντική είναι όταν υπάρχει μέσα μας.  Υπάρχει μια πολύ όμορφη ιστορία που λέει πως κάποτε, σε ένα νησί, κατοικούσαν όλα τα ανθρώπινα συναισθήματα και οι αξίες: η αγάπη, η λύπη, ο πλούτος, η αλαζονεία, η ευτυχία και η γνώση. Μια μέρα έμαθαν πως το νησί θα βυθιζόταν και όλοι άρχισαν να ετοιμάζονται για να φύγουν.Η αγάπη, όμως, όπως πάντα, έμεινε τελευταία. Γιατί η αγάπη αντέχει, υπομένει, περιμένει. Όταν κατάλαβε πως το νησί πραγματικά χανόταν, άρχισε να ζητά βοήθεια. Πρώτα πέρασε από μπροστά της ο πλούτος με ένα πολυτελές σκάφος. «Πλούτε, μπορείς να με πάρεις μαζί σου;» τον ρώτησε. Και εκείνος απάντησε: «Δεν μπορώ. Το σκάφος μου είναι γεμάτο χρυσά, ασήμια και διαμάντια. Δεν υπάρχει χώρος για σένα». Λίγο αργότερα εμφανίστηκε η αλαζονεία. «Αλαζονεία, μπορείς να με βοηθήσεις;» Και εκείνη απάντησε: «Δεν γίνεται. Είσαι βρεγμένη και θα χαλάσεις το όμορφο πλοίο μου».Η αγάπη, απογοητευμένη, στράφηκε προς τη λύπη. «Λ...

 Είμαι η Ανθή Σουβατζόγλου και σήμερα θα σας μιλήσω για την απώθηση στην ψυχανάλυση. Με την ακριβή έννοια του όρου «απώθηση» εννοούμε το εγχείρημα με το οποίο το υποκείμενο επιδιώκει να απωθήσει προς το ασυνείδητο ή να διατηρήσει στο ασυνείδητο αναπαραστάσεις, σκέψεις, εικόνες, αναμνήσεις που συνδέονται με την ενόρμηση. Με μια πιο αόριστη έννοια, ο Φρόιντ εκλαμβάνει μερικές φορές τον όρο «απώθηση» σαν να ήταν ταυτόσημος με τον όρο «άμυνα». Η άμυνα συνιστά ευθύς εξ αρχής γενικότερη εννοιολογική σύλληψη και προσδιορίζει μια γενική τάση, που συνδέεται με τις πιο θεμελιώδεις προϋποθέσεις ύπαρξης του ψυχικού μηχανισμού. Μπορεί να λάβει τόσο φυσιολογικές όσο και παθολογικές μορφές. Όσο για τον όρο απώθηση, δεν χάνει ποτέ τον ειδικό του χαρακτήρα και δεν συγχέεται με μια διαφοροποιήσιμη και γενική έννοια που θα υποδήλωνε απλά το σύνολο των αμυντικών τεχνικών που χρησιμοποιούνται για την αντιμετώπιση της ψυχικής σύγκρουσης. Η ουσία της απώθησης συνίσταται στο γεγονός ότι απομακρύνει τα ανε...

  Είμαι η Ανθή Σουβατζόγλου και σήμερα θα σας μιλήσω για το πόσο σημαντικό είναι να μάθουμε να κρατάμε μυστικά.  Η εχεμύθεια δεν είναι απλώς ένα καθήκον, είναι στάση ζωής. Είναι μια σιωπηλή συμφωνία σεβασμού απέναντι στον άλλον, ένα αόρατο όριο που προστατεύει την ευαλωτότητα, την εμπιστοσύνη και τελικά την ίδια τη σχέση. Σε έναν κόσμο όπου η πληροφορία διακινείται με ταχύτητα και η έκθεση συχνά επιβραβεύεται, η εχεμύθεια μοιάζει σχεδόν σπάνιο προνόμιο  και όμως, είναι θεμέλιο κάθε ουσιαστικής ανθρώπινης σύνδεσης. Το να γνωρίζεις κάτι για κάποιον και να επιλέγεις συνειδητά να μην το μοιραστείς, δεν είναι απλώς αυτοσυγκράτηση. Είναι πράξη ενσυναίσθησης. Είναι η ικανότητα να αναγνωρίζεις ότι αυτό που σου εμπιστεύτηκαν δεν σου ανήκει και ότι δεν είναι υλικό προς συζήτηση, για σχολιασμό ή για επιβεβαίωση μέσα από τρίτους. Και όμως, αυτή η ικανότητα δεν είναι αυτονόητη για όλους. Από ψυχαναλυτική σκοπιά, ο τρόπος που σχετιζόμαστε με τα μυστικά ,τα δικά μας και των άλλων, διαμο...

Είμαι η Ανθή Σουβατζόγλου και σήμερα θα σας μιλήσω για μια έννοια, που απασχολεί τον άνθρωπο εδώ και χιλιάδες χρόνια. Την έννοια της μελαγχολίας.  Ήδη από το 400 π.Χ., ο Έλληνας φιλόσοφος Ιπποκράτης υποστήριξε ότι το ανθρώπινο σώμα περιέχει τέσσερα βασικά υγρά: το αίμα, τη μαύρη χολή, την κίτρινη χολή και το φλέγμα. Σύμφωνα με τη θεωρία του, η υγεία εξαρτάται από την ισορροπία αυτών των υγρών. Όταν αυτή η ισορροπία διαταρασσόταν, εμφανίζονταν ασθένειες. Συγκεκριμένα, πίστευε ότι η περίσσεια μαύρης χολής προκαλούσε μια κατάσταση έντονης θλίψης και φόβου, την οποία οι αρχαίοι Έλληνες ονόμασαν "μελαγχολία".  Κατά την περίοδο της Αναγέννησης, η μελαγχολία απέκτησε μια διαφορετική διάσταση. Οι Ευρωπαίοι την συνέδεσαν με τη δημιουργικότητα και τη βαθιά σκέψη. Πολλοί καλλιτέχνες και διανοούμενοι θεωρούσαν ότι η μελαγχολία ήταν σημάδι ιδιοφυΐας και την αποτύπωναν σε έργα τέχνης, στη μόδα και στη λογοτεχνία. Ωστόσο, από τον 18ο αιώνα και μετά, η έννοια της μελαγχολίας επανήλθε στις ια...

  Είμαι η Ανθή Σουβατζόγλου και σήμερα θα σας μιλήσω για την  ερμηνεία των ονείρων ,η οποία αποτελεί μία από τις θεμελιώδεις τεχνικές της ψυχαναλυτικής θεραπείας, όπως αυτή διατυπώθηκε αρχικά από τον Sigmund Freud στο έργο του "η ερμηνεία των ονείρων" το 1900. Στο πλαίσιο της Ψυχανάλυσης, το όνειρο θεωρείται ένα ιδιαίτερα σημαντικό ψυχικό φαινόμενο, καθώς παρέχει πρόσβαση σε ασυνείδητες διεργασίες που δεν είναι άμεσα διαθέσιμες στη συνειδητή σκέψη. Για τον λόγο αυτό, ο Freud χαρακτήρισε το όνειρο ως "τη βασιλική οδό προς το ασυνείδητο". Σύμφωνα με την ψυχαναλυτική θεωρία, τα όνειρα αποτελούν αποτέλεσμα της δραστηριότητας του ασυνείδητου ψυχικού συστήματος κατά τη διάρκεια του ύπνου. Σε αυτή την κατάσταση, οι ψυχικοί μηχανισμοί λογοκρισίας που λειτουργούν κατά την εγρήγορση εξασθενούν, επιτρέποντας σε απωθημένες επιθυμίες, συγκρούσεις και συναισθήματα να εκφραστούν. Ωστόσο, η έκφραση αυτή δεν είναι άμεση. Αντίθετα, το ψυχικό υλικό μετασχηματίζεται μέσω της λεγόμενης...

 Είμαι η Ανθή Σουβατζόγλου και σήμερα θέλω να φανταστούμε για μια στιγμή ότι η ανθρώπινη ψυχή είναι ένα τοπίο , που μέσα της κινούνται τρεις μεγάλες δυνάμεις .η ανάγκη να γνωρίσει, η ανάγκη να κυριαρχήσει και η ανάγκη να συνδεθεί.  Οι αρχαίοι Έλληνες μας παρουσίασαν αυτές τις ανάγκες μέσα από τις θεότητες που λάτρευαν .Η θεά Αθηνά για τη γνώση, η θεά Ήρα για την εξουσία, και η θεά Αφροδίτη για τον έρωτα. Δεν πρόκειται απλώς για μυθολογικές μορφές, αλλά για τρεις τρόπους με τους οποίους υπάρχουμε καθημερινά, τρεις εσωτερικές φωνές που άλλοτε συνεργάζονται και άλλοτε συγκρούονται μέσα μας. Η γνώση μάς υπόσχεται έλεγχο πάνω στην αβεβαιότητα. Όταν κατανοούμε, νιώθουμε ασφαλείς· όταν ερμηνεύουμε, νιώθουμε ότι πατάμε σε σταθερό έδαφος. Και πράγματι, η γνώση είναι από τις πιο εξευγενισμένες λειτουργίες του ανθρώπου . Μας επιτρέπει να προβλέπουμε, να σχεδιάζουμε, να αποφεύγουμε κινδύνους. Όμως, όσο κι αν την εξιδανικεύουμε, η γνώση έχει ένα όριο: δεν αρκεί για να δώσει νόημα. Μπορεί ν...

 Είμαι η Ανθή Σουβατζόγλου και σήμερα θα σας μιλήσω για τη μεταβίβαση στον ψυχαναλυτή, ένα από τα πιο θεμελιώδη και καθοριστικά φαινόμενα της ψυχαναλυτικής διαδικασίας. Η μεταβίβαση δεν αποτελεί απλώς ένα τεχνικό εργαλείο της ψυχανάλυσης, αλλά έναν κεντρικό μηχανισμό μέσω του οποίου αναδύεται και καθίσταται προσβάσιμη η ασυνείδητη ψυχική πραγματικότητα του αναλυόμενου. Σύμφωνα με την κλασική ψυχαναλυτική θεωρία, όπως διαμορφώθηκε αρχικά από τον Sigmund Freud, η μεταβίβαση αναφέρεται στη διαδικασία κατά την οποία ο αναλυόμενος μεταφέρει στον ψυχαναλυτή συναισθήματα, προσδοκίες, φαντασιώσεις και πρότυπα σχέσεων που έχουν τις ρίζες τους σε πρώιμες, σημαντικές σχέσεις της ζωής του, κυρίως με γονεϊκά πρόσωπα. Τα συναισθήματα αυτά δεν σχετίζονται απαραίτητα με την πραγματική προσωπικότητα του αναλυτή, αλλά αποτελούν επανενεργοποιήσεις παλαιότερων βιωμάτων που αναζητούν έκφραση και κατανόηση. Η μεταβίβαση μπορεί να λάβει ποικίλες μορφές. Μπορεί να είναι θετική, όταν ο αναλυόμενος βιώνει α...

  Είμαι η Ανθή Σουβατζόγλου και σήμερα θα σας μιλήσω για την έννοια της ηθικής δικαίωσης η οποία είναι από τις πιο ισχυρές, αλλά και τις πιο παρεξηγημένες, εμπειρίες στον ανθρώπινο ψυχισμό. Δεν αφορά απλώς το να "αποδειχθεί" ότι είχαμε δίκιο. Αφορά κάτι βαθύτερο: την αποκατάσταση της εσωτερικής μας τάξης όταν αυτή έχει διαρραγεί. Στην ψυχαναλυτική πράξη, η ηθική δικαίωση εμφανίζεται συχνά ως αίτημα. Ένα αίτημα που δεν διατυπώνεται πάντα ρητά. Ο αναλυόμενος δεν λέει "θέλω να δικαιωθώ". Λέει: "Δεν με κατάλαβαν", "Με αδίκησαν", «Πλήρωσα για κάτι που δεν έκανα». Πίσω από αυτά, υπάρχει η ανάγκη να επανενταχθεί το Εγώ σε μια αφήγηση νοήματος, όπου δεν είναι απλώς το θύμα ή ο ένοχος, αλλά ένα υποκείμενο με ηθική συνοχή. Η ηθική δικαίωση συνδέεται στενά με το Υπερεγώ. Όταν το Υπερεγώ γίνεται υπερβολικά τιμωρητικό, το άτομο μπορεί να ζει σε μια μόνιμη κατάσταση εσωτερικής καταδίκης. Εκεί, η εξωτερική δικαίωση ,μια συγγνώμη, μια αναγνώριση, μια αποκατάστασ...

 Είμαι η  Ανθή Σουβατζόγλου και σήμερα θα σας μιλήσω για την ανάγκη του ανθρώπου να κατανοήσει τον εαυτό του και πως αυτή η ανάγκη τελικώς είναι διαχρονική. Πίσω από τις σκέψεις, τις συμπεριφορές και τα συναισθήματά μας, κρύβονται εμπειρίες που συχνά δεν θυμόμαστε, αλλά μας καθορίζουν. Η ψυχανάλυση έρχεται ακριβώς για να φωτίσει αυτό το αόρατο κομμάτι της ψυχής.Η ψυχανάλυση δεν είναι απλώς μία ακόμη μορφή ψυχοθεραπείας. Δεν είναι μια τεχνική ανακούφισης ούτε ένας τρόπος να μάθουμε να «διαχειριζόμαστε» τον εαυτό μας. Είναι μια βαθιά θεραπευτική διαδικασία που στοχεύει στην αιτία των ψυχικών μας δυσκολιών και όχι απλώς στα συμπτώματά τους. Και αυτή η αιτία βρίσκεται, σχεδόν πάντα, στα παιδικά μας βιώματα. Από τα πρώτα χρόνια της ζωής μας διαμορφώνεται ο τρόπος που σχετιζόμαστε, που αγαπάμε, που φοβόμαστε και που αντιλαμβανόμαστε τον εαυτό μας και τον κόσμο. Τα παιδικά τραύματα δεν εξαφανίζονται με τον χρόνο. Ακόμα κι αν δεν τα θυμόμαστε συνειδητά, συνεχίζουν να δρουν στο ασυνείδ...

  Είμαι η Ανθή Σουβατζόγλου και σήμερα θα σας μιλήσω για τη σχέση που έχει το πώς μας βλέπουν εκείνοι που μας γέννησαν και με το  πώς μαθαίνουμε να βλέπουμε εμείς τον εαυτό μας. Από τα πρώτα κιόλας χρόνια της ζωής μας, πριν ακόμα μπορέσουμε να μιλήσουμε, καθρεφτιζόμαστε στα μάτια της οικογένειάς μας. Στο βλέμμα της μητέρας, του πατέρα, των ανθρώπων που μας φροντίζουν. Από εκεί μαθαίνουμε ποιοι είμαστε. Αν το βλέμμα αυτό είναι ζεστό, αποδοτικό, γεμάτο τρυφερότητα, τότε μεγαλώνουμε με την αίσθηση ότι αξίζουμε, ότι είμαστε άξιοι αγάπης απλώς και μόνο επειδή υπάρχουμε. Αν όμως το βλέμμα αυτό είναι επικριτικό, ψυχρό ή γεμάτο απογοήτευση, τότε μέσα μας χτίζεται σιγά σιγά μια άλλη φωνή – μια φωνή που μας ψιθυρίζει ότι κάτι δεν πάει καλά μ’ εμάς. Αν η οικογένεια μάς βλέπει «παχείς», θα νιώθουμε πάντα παχείς. Αν μας βλέπει «άσχημους», θα κουβαλάμε για χρόνια αυτή την ασχήμια σαν ταυτότητα. Αν μας βλέπει «λίγους», θα δυσκολευτούμε να πιστέψουμε ότι μπορούμε να είμαστε αρκετοί, ακόμη κι ...

  Είμαι η Ανθή Σουβατζόγλου και σήμερα θα σας μιλήσω για κάτι που όλοι γνωρίζουμε. Την αποτυχία μετά από πολλή προσπάθεια. Υπάρχουν φορές που, ενώ έχουμε προχωρήσει, έχουμε χτίσει, έχουμε καταφέρει πολλά, ξαφνικά μέσα σε μια στιγμή όλα μοιάζουν να γκρεμίζονται. Είναι οι στιγμές που "ρίχνουμε το γάλα". Όχι το πραγματικό, αλλά το συμβολικό. Το γάλα που κουβαλούσαμε προσεκτικά, με κόπο, με περηφάνια, με πίστη πως θα φτάσουμε μέχρι το τέλος χωρίς απώλειες. Κι όμως, το ποτήρι γλιστράει απ’ τα χέρια μας, και μένουμε να κοιτάμε κάτω, απογοητευμένοι, θυμωμένοι ίσως, με μια φράση να αντηχεί μέσα μας: "Μα πώς; Αφού τα είχα καταφέρει…" Κι όμως, αυτές οι στιγμές έχουν μια βαθύτερη σημασία. Δεν είναι πισωγύρισμα, είναι υπενθύμιση της ανθρώπινης φύσης. Είναι η πραγματικότητα που έρχεται να μας πει πως η τελειότητα δεν είναι προορισμός, αλλά ψευδαίσθηση. Ότι η πρόοδος δεν είναι γραμμή ευθεία, είναι κύκλος, είναι σπειροειδής, είναι ένα συνεχές πήγαινε και έλα ανάμεσα στο "κατά...

 Είμαι η Ανθή Σουβατζόγλου και σήμερα θα σας μιλήσω για ένα θέμα που αγγίζει σχεδόν κάθε άνθρωπο που έχει αναλάβει τον ρόλο του γονιού, τους φόβους των γονιών. Πίσω από κάθε φροντίδα, πίσω από κάθε "πρόσεχε", "ντύσου καλά", "μην αργήσεις", κρύβεται μια αγωνία, μια εσωτερική ταραχή που συνδέεται όχι μόνο με το παρόν του παιδιού, αλλά με ολόκληρη τη συναισθηματική ιστορία του ίδιου του γονιού.Ο γονιός δεν φοβάται απλώς για το παιδί του· φοβάται μέσα από αυτό. Και αυτό ακριβώς είναι το σημείο όπου η ψυχανάλυση μπορεί να φωτίσει με διαύγεια ό,τι παραμένει συχνά ασυνείδητο.   Για να καταλάβουμε όμως πόσο βαθιά είναι η ρίζα του γονεϊκού φόβου, πρέπει να σκεφτούμε πως ο φόβος αποτελεί ένα από τα πρώτα συναισθήματα που βιώνει ο άνθρωπος ήδη από τη βρεφική ηλικία. Ο γονιός, κουβαλώντας τα δικά του πρώιμα βιώματα ανασφάλειας, τα μεταφέρει ,συχνά ασυνείδητα, στη σχέση του με το παιδί. Έτσι, ο φόβος μήπως το παιδί πονέσει, αποτύχει, απορριφθεί ή υποφέρει, δεν είναι μό...